Zakres badań w kierunku STI dobiera się do wieku, rodzaju kontaktów, miejsc narażenia i indywidualnego ryzyka. Nie istnieje jeden test wykrywający wszystkie zakażenia. Chlamydiozę i rzeżączkę rozpoznaje się testem NAAT z miejsc ekspozycji, kiłę badaniami serologicznymi, HIV testem antygen/przeciwciała, HBV panelem trzech markerów, a HCV badaniem anty-HCV z potwierdzeniem aktywnego zakażenia przez HCV RNA. Serologia HSV, test HPV oraz badanie w kierunku Mycoplasma genitalium nie są automatycznymi elementami panelu osoby bez objawów.
Wiele STI przebiega bez dolegliwości. Dotyczy to szczególnie chlamydiozy oraz rzeżączki gardła, odbytnicy i szyjki macicy. Bezobjawowe może być również zakażenie HIV, kiła utajona i HPV. Brak objawów nie wyklucza możliwości transmisji ani późniejszych powikłań.
Badania przesiewowe wykonuje się u osób, u których prawdopodobieństwo zakażenia uzasadnia diagnostykę. Celem jest wykrycie infekcji przed wystąpieniem powikłań i przerwaniem dalszego przenoszenia zakażenia.
Nie ma jednego harmonogramu właściwego dla wszystkich. Częstotliwość zależy od ryzyka i może zmieniać się wraz z sytuacją życiową.
Okno diagnostyczne to czas od zakażenia do momentu, w którym test jest w stanie je wykryć. Długość tego okresu zależy od patogenu i rodzaju badania. Ujemny wynik wykonany zbyt wcześnie nie wyklucza zakażenia i może wymagać powtórzenia.
Po ekspozycji mogącej wiązać się z ryzykiem HIV nie należy czekać na termin późniejszego badania. Ocenę wskazań do PEP trzeba przeprowadzić natychmiast, a profilaktykę rozpocząć jak najszybciej, nie później niż w ciągu 72 godzin. Badania wyjściowe wykonuje się równolegle.
Natychmiastowej oceny wymaga ekspozycja mogąca wiązać się z ryzykiem HIV, ponieważ PEP należy rozpocząć najpóźniej w ciągu 72 godzin. Pilnej konsultacji wymagają także silny ból podbrzusza z gorączką, ból lub obrzęk jądra, rozsiana wysypka, objawy neurologiczne, zaburzenia widzenia oraz podejrzenie STI w ciąży.
Planowej konsultacji wymagają nietypowe upławy, wydzielina z cewki moczowej, pieczenie podczas oddawania moczu, owrzodzenia, pęcherzyki, brodawki, ból podczas współżycia, krwawienie poza miesiączką oraz informacja o STI u partnera.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska
Data weryfikacji: 15 lipca 2026 r.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Po ekspozycji konsultacja pozwala dobrać badania do rodzaju kontaktu i czasu, który od niego upłynął.
Tak. Wiele zakażeń przebiega bezobjawowo. Badania wykonuje się przy wskazaniach wynikających z wieku, rodzaju kontaktów, liczby i zmiany partnerów, ciąży, wcześniejszych STI oraz informacji o zakażeniu u partnera.
Nie. Różne zakażenia wymagają odmiennych testów i materiału pobranego z odpowiednich miejsc. Badanie moczu nie wyklucza zakażenia gardła lub odbytnicy.
Termin zależy od zakażenia i rodzaju testu. Przy ryzyku HIV nie należy czekać na upływ okna diagnostycznego, ponieważ PEP trzeba rozpocząć jak najszybciej, najpóźniej w ciągu 72 godzin. Badania wyjściowe wykonuje się równolegle, a kolejne w ustalonych terminach.
Tak. Polski standard opieki okołoporodowej obejmuje badania w kierunku HIV, kiły, HBsAg i HCV. Pozostałe testy dobiera się do objawów i czynników ryzyka.
Postępowanie zależy od zakażenia. Przy chlamydiozie i rzeżączce partnerzy z ostatnich 60 dni zazwyczaj wymagają oceny i leczenia. Przy kile znaczenie mają stadium choroby i czas kontaktu. W przypadku HSV i HPV obowiązują inne zasady.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.