Rzeżączka jest zakażeniem wywołanym przez bakterię Neisseria gonorrhoeae. Może dotyczyć dróg moczowo-płciowych, odbytnicy i gardła. Zakażenia gardła, odbytnicy oraz szyjki macicy często przebiegają bezobjawowo, dlatego materiał do badania należy pobrać ze wszystkich miejsc narażonych podczas kontaktu seksualnego. Podstawową metodą diagnostyczną jest test NAAT. Posiew z oceną lekowrażliwości jest szczególnie ważny przy podejrzeniu oporności lub nieskuteczności leczenia.
Rzeżączka jest przenoszona podczas kontaktów pochwowych, analnych i oralnych. Zakażona kobieta może przekazać bakterię dziecku podczas porodu, co może prowadzić do ciężkiego zapalenia spojówek u noworodka.
Rzeżączka i chlamydioza mogą występować jednocześnie. Dlatego po rozpoznaniu jednego zakażenia zwykle ocenia się wskazania do badań w kierunku innych STI, w tym chlamydiozy, kiły i HIV.
Dolegliwości mogą pojawić się w ciągu kilku dni od zakażenia, ale ich brak nie wyklucza infekcji.
U mężczyzn możliwe są:
U kobiet możliwe są:
Zakażenie gardła najczęściej nie powoduje objawów. Zakażenie odbytnicy może przebiegać bez dolegliwości albo powodować świąd, nieprawidłową wydzielinę, ból lub parcie na stolec. Dlatego ujemny wynik próbki pobranej wyłącznie z dróg moczowo-płciowych nie wyklucza zakażenia w innej lokalizacji.
U kobiet zakażenie może szerzyć się do narządów miednicy mniejszej i prowadzić do zapalenia endometrium oraz jajowodów. Zwiększa to ryzyko zaburzeń płodności, ciąży pozamacicznej i przewlekłego bólu miednicy. U mężczyzn możliwe jest zapalenie najądrza.
Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest rozsiane zakażenie gonokokowe. Może powodować gorączkę, zmiany skórne oraz ból i zapalenie stawów. Taki obraz wymaga pilnej diagnostyki i leczenia.
Rozpoznanie opiera się na badaniach laboratoryjnych.
Miejsca pobrania materiału dobiera się do rodzaju kontaktów seksualnych. Po kontaktach oralnych i analnych potrzebne mogą być wymazy z gardła i odbytnicy, nawet jeśli nie występują objawy.
Rzeżączkę leczy się antybiotykiem dobranym zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Ze względu na narastającą oporność Neisseria gonorrhoeae nie należy stosować przypadkowych antybiotyków ani leków pozostałych po wcześniejszej terapii.
Najważniejsze zasady leczenia:
Konsultacji wymagają ropna lub nietypowa wydzielina z cewki moczowej, pochwy albo odbytnicy, ból podczas oddawania moczu, ból podbrzusza, ból lub obrzęk jądra oraz krwawienie między miesiączkami lub po stosunku.
Badanie jest potrzebne także bez objawów, jeżeli partner otrzymał rozpoznanie rzeżączki lub doszło do kontaktu mogącego wiązać się z zakażeniem. Pilnej oceny wymagają gorączka z bólem i obrzękiem stawów, zmiany skórne sugerujące zakażenie rozsiane oraz ropne zapalenie spojówek u noworodka.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska
Data weryfikacji: 15 lipca 2026 r.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Konsultacja pozwala dobrać diagnostykę, leczenie i dalszą profilaktykę do konkretnej sytuacji.
Tak. Rzeżączka jest zakażeniem bakteryjnym i przy prawidłowo dobranym leczeniu można ją wyleczyć. Ważne są zastosowanie pełnego schematu, leczenie partnerów oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących przerwy w kontaktach seksualnych.
Nie. Zakażenie szyjki macicy, gardła i odbytnicy często przebiega bezobjawowo. Brak dolegliwości nie wyklucza zakażenia ani możliwości jego przeniesienia.
Tak. Kontakt oralny może prowadzić do zakażenia gardła, które najczęściej nie powoduje objawów. Po takim kontakcie konieczne może być pobranie wymazu z gardła.
Podstawowym badaniem jest test NAAT z materiału pobranego z miejsc narażonych podczas kontaktu. Posiew z oceną lekowrażliwości jest szczególnie ważny przy podejrzeniu oporności lub nieskuteczności leczenia.
Zazwyczaj tak. Partnerzy seksualni z ostatnich 60 dni powinni zostać ocenieni i najczęściej otrzymują leczenie niezależnie od objawów. Pozwala to ograniczyć dalszą transmisję i ryzyko ponownego zakażenia.
Prawidłowo stosowana prezerwatywa wyraźnie zmniejsza ryzyko zakażenia podczas kontaktów pochwowych, analnych i oralnych. Nie zastępuje jednak badań po istotnej ekspozycji lub informacji o zakażeniu u partnera.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.