Szczepienie przeciw HPV (Gardasil 9)
Szacuje się, że do 80% osób aktywnych seksualnie ulega zakażeniu HPV w ciągu życia. Większość zakażeń przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie, ale infekcja onkogennymi typami HPV może prowadzić do rozwoju nowotworów. I co ważne: nie jest zarezerwowane wyłącznie dla nastolatków. Szczepienie może być zasadne również u osób dorosłych zarówno kobiet, jak i mężczyzn; szczególnie jeśli wcześniej nie były szczepione lub chcą poszerzyć ochronę przed typami HPV objętymi szczepionką.
Przed czym chroni szczepienie przeciw HPV?
Przed rakiem szyjki macicy, odbytu, gardła i krtani oraz brodawkami narządów płciowych, czyli kłykcinami kończystym. Szczepienie jest skuteczną profilaktyką tych nowotworów zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.
Gardasil 9
Szczepionka obejmuje 9 typów HPV (w tym wysokoonkogenne), zapewniając najszerszą dostępną ochronę.
Schemat szczepienia: 9-14 lat: 2 dawki (0 i 6-12 miesięcy). Od 15. roku życia: 3 dawki (0, 2, 6 miesięcy). Szczepienie zalecane dla kobiet i mężczyzn.
Największą skuteczność uzyskuje się przed inicjacją seksualną, jednak szczepienie jest zasadne również po rozpoczęciu życia seksualnego. Szczepionka nie leczy istniejącego zakażenia, ale zapobiega nowym infekcjom. Skuteczność utrzymuje się przez wiele lat.
Z mojego gabinetu: Często słyszę pytanie: „Czy w moim wieku jeszcze ma to sens?” Odpowiedź w większości przypadków brzmi tak. Nawet po 26. roku życia, po rozpoczęciu życia seksualnego, szczepienie chroni przed typami HPV, z którymi jeszcze nie było kontaktu. Na wizycie oceniam indywidualne ryzyko i pomagam podjąć świadomą decyzję.
Kiedy do mnie?
Kwalifikacja do szczepienia (dzieci, młodzież, dorośli); pytania dotyczące szczepienia po 26. roku życia; planowanie ciąży (kwalifikacja i optymalny moment szczepienia, bo w ciąży nie szczepimy); indywidualna ocena ryzyka zakażenia HPV. Więcej o przygotowaniu do ciąży: badania przed ciążą.
Jak przygotować się do wizyty
- Historię szczepień: książeczkę zdrowia lub zaświadczenie o wcześniejszych dawkach przeciw HPV. Jeśli masz już podaną którąś dawkę, kontynuujemy schemat od miejsca, w którym się zatrzymał, bez zaczynania go od nowa; sprawdzę też, ile dawek jeszcze potrzebujesz.
- Wyniki cytologii i testu HPV wraz z datami, jeśli je masz. Nie są warunkiem szczepienia, ale pozwalają mi doradzić Ci, jak dalej prowadzić badania przesiewowe.
- Krótki opis objawów, jeśli coś Cię niepokoi: brodawki okolic płciowych lub odbytu, nietypowe krwawienia, zmiany na skórze albo śluzówkach. Zanotuj, od kiedy trwają i czy się zmieniają.
- Listę przyjmowanych leków oraz informację o chorobach obniżających odporność lub leczeniu immunosupresyjnym. Ma to wpływ na dobór liczby dawek.
- Informację o ciąży lub jej planowaniu oraz o alergiach, zwłaszcza o reakcji anafilaktycznej po poprzedniej dawce lub uczuleniu na drożdże.
- Jeśli w dniu wizyty masz gorączkę lub ostrą infekcję, uprzedź mnie. Szczepienie zwykle przekładamy wtedy do wyzdrowienia.
Kiedy zgłosić się pilnie
- Brodawki narządów płciowych lub okolicy odbytu (kłykciny kończyste): nie odkładaj tego do planowej wizyty, umów się wcześniej.
- Nietypowe krwawienia (między miesiączkami, po stosunku lub po menopauzie) albo nieprawidłowy wynik cytologii. Szczepienie nie leczy istniejącego zakażenia ani zmian, więc te objawy wymagają pilnej oceny ginekologicznej.
- Utrzymujące się owrzodzenie, niegojący się guzek w jamie ustnej lub gardle albo chrypka trwająca ponad trzy tygodnie. To sygnał do szybkiej konsultacji specjalistycznej.
- Silna reakcja po podaniu szczepionki: duszność, obrzęk twarzy lub gardła, uogólniona pokrzywka. To stan nagły, dzwoń pod 112.
Powiązane
Czy mogę się zaszczepić po 26. roku życia?
Tak. Nie ma górnej granicy wieku. Skuteczność jest najwyższa przed inicjacją seksualną, ale szczepienie chroni również osoby dorosłe przed typami HPV, z którymi jeszcze nie miały kontaktu. Na wizycie oceniam, czy w Twoim przypadku jest to zasadne.
Czy mężczyźni też powinni się szczepić?
Tak. HPV wywołuje nowotwory również u mężczyzn: raka gardła, krtani, odbytu oraz prącia. Gardasil 9 jest zarejestrowany i zalecany dla obu płci.
Ile dawek potrzebuję?
2 dawki, jeśli szczepienie rozpoczyna się między 9. a 14. rokiem życia. 3 dawki, jeśli od 15. roku życia. Schemat i odstępy między dawkami ustalimy na wizycie.
Czy szczepionka przeciw HPV jest bezpieczna?
Tak. Gardasil 9 jest jedną z najlepiej przebadanych szczepionek na świecie, stosowana od ponad dekady u milionów osób. Profil bezpieczeństwa jest bardzo dobrze udokumentowany.
Czy mogę się zaszczepić, jeśli już miałam HPV?
Tak. Szczepionka nie leczy istniejącego zakażenia, ale chroni przed innymi typami wirusa, z którymi jeszcze nie było kontaktu. Gardasil 9 obejmuje 9 typów HPV.
Czy szczepienie przeciw HPV jest refundowane?
U dzieci w wieku 12-13 lat szczepienie jest dostępne w ramach programu powszechnego (refundowane). U dorosłych jest odpłatne. Na konsultacji omówię aktualne zasady i koszty. Szczepionka Gardasil 9 jest dostępna w gabinecie.
Źródła i podstawy
Treść tego artykułu opieram na aktualnych wersjach poniższych dokumentów:
- WHO — HPV vaccines: WHO position paper (who.int)
- PZH / NIZP-PZB — Szczepienia.info — HPV (szczepienia.pzh.gov.pl)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: 23 lipca 2026.