PEP – poekspozycyjna profilaktyka zakażenia HIV

Uśmiechnięta lekarka w białym fartuchu trzymająca stetoskop na szyi.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalista chorób zakaźnych. Publikacja naukowa nt. strategii testowania HIV/HCV. · Data weryfikacji: lipiec 2026

PEP należy wdrożyć jak najszybciej, najlepiej w ciągu 2-4 godzin, maksymalnie 72 godziny od ekspozycji. Każda godzina opóźnienia obniża skuteczność. Jeśli czytasz tę stronę po ryzykownym kontakcie, zadzwoń teraz: 608 030 750. Przyjmuję również poza standardowymi godzinami.

Zbliżenie na strzykawkę z igłą przygotowaną do wykonania zastrzyku, widok z perspektywy osoby podającej lek; neutralna ilustracja bez widocznych marek.
Źródło
Strzykawka przygotowana do iniekcji, poglądowa ilustracja profilaktyki poekspozycyjnej (PEP). Armin Kübelbeck (Kuebi), CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Rozumiem, że sytuacja, w której potrzebujesz PEP, jest stresująca. Dlatego na wizycie działam szybko i konkretnie: ocena ryzyka, badania wyjściowe, recepta tego samego dnia. Nie oceniam, nie komentuję okoliczności. Skupiam się na tym, żebyś dostał/a skuteczną profilaktykę w odpowiednim czasie.
Schemat cyklu replikacji wirusa HIV ilustrujący, jak profilaktyka poekspozycyjna (PEP) blokuje rozwój zakażenia.
Źródło
Cykl replikacji wirusa HIV, profilaktyka poekspozycyjna (PEP) przerywa go, gdy zostanie wdrożona odpowiednio wcześnie. Źródło: Jmarchn, CC BY-SA 3.0.

Czym jest PEP?

Profilaktyka poekspozycyjna (Post-Exposure Prophylaxis) to krótkoterminowe leczenie antyretrowirusowe wdrażane po narażeniu na wirus HIV. Polega na przyjęciu zestawu leków antyretrowirusowych przez 28 dni. Przy wdrożeniu w ciągu pierwszych godzin po ekspozycji skuteczność jest wysoka.

Wskazania

Stosunek seksualny bez prezerwatywy z osobą o nieznanym statusie serologicznym lub zakażoną HIV; pęknięcie lub zsunięcie się prezerwatywy; zakłucie igłą lub kontakt z krwią; przemoc seksualna. Ryzyko oceniam indywidualnie na konsultacji, uwzględniając rodzaj ekspozycji i status partnera (jeśli jest znany).

Przebieg wizyty

Wizyta jest szybka i konkretna. Ocena ryzyka (rodzaj ekspozycji, okoliczności, czas). Badania wyjściowe: test HIV, WZW B, WZW C, kiła. Recepta na zestaw leków antyretrowirusowych (28 dni). Omówienie możliwych działań niepożądanych i schemat kontroli po zakończeniu PEP.

Kontrola po PEP

Po zakończeniu 28-dniowego schematu konieczna jest kontrola: test HIV po 6 i 12 tygodniach od ekspozycji, kontrola funkcji nerek, badania w kierunku WZW B i C. Cały proces prowadzę od pierwszej wizyty do zakończenia obserwacji.

Kiedy do mnie?

Każda sytuacja, w której doszło do potencjalnego kontaktu z HIV (opisane powyżej). Czas jest kluczowy. Zadzwoń: 608 030 750. Przyjmuję również poza standardowymi godzinami.

Jak przygotować się do wizyty

  • Dokladny czas ekspozycji: data i godzina ryzykownego kontaktu. To kluczowe, bo decyduje, czy miescimy sie w oknie do 72 godzin i jak pilnie dzialamy. Jesli nie pamietasz co do godziny, podaj przyblizony czas.
  • Rodzaj ekspozycji i to, co wiesz o zrodle: czy to kontakt seksualny, zaklucie igla, kontakt z krwia; czy osoba zrodlowa jest zakazona HIV, leczona, z niewykrywalna wiremia. Jesli nie wiesz, to normalne. Ocenie ryzyko na podstawie okolicznosci.
  • Lista lekow przyjmowanych na stale oraz suplementow. Czesc z nich wchodzi w interakcje z lekami antyretrowirusowymi. Dodaj informacje o alergiach oraz o chorobach nerek i watroby.
  • Wczesniejsze wyniki, jesli masz je pod reka: ostatni test na HIV, status szczepienia przeciw WZW B (anty-HBs) lub wynik HBsAg, badanie w kierunku HCV. Nie szukaj ich na sile, badania wyjsciowe i tak wykonamy na wizycie.
  • Dla kobiet: informacja o mozliwej ciazy i stosowanej antykoncepcji. To wplywa na dobor lekow w schemacie.
  • Nie zwlekaj z przyjsciem po to, by skompletowac dokumenty. Czas jest wazniejszy niz papiery. Zadzwon najpierw, a brakujace informacje uzupelnimy na miejscu.

Powiązane

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

Ile mam czasu na wdrożenie PEP?

Maksymalnie 72 godziny od ekspozycji, ale każda godzina opóźnienia obniża skuteczność. Optymalnie: w ciągu 2-4 godzin. Jeśli minęło więcej niż 72 godziny, PEP nie jest już wskazany, ale nadal warto się skonsultować w sprawie badań kontrolnych.

Czy PEP ma działania niepożądane?

Możliwe działania niepożądane to nudności, bóle głowy, zmęczenie i biegunka, najczęściej łagodne i ustępujące w ciągu kilku dni. Omówimy je na wizycie. Działania niepożądane nie są powodem, by rezygnować z profilaktyki.

Czy PEP jest skuteczny?

Przy wdrożeniu w ciągu pierwszych godzin skuteczność jest wysoka. Skuteczność maleje z każdą godziną opóźnienia. Kluczowe jest pełne 28-dniowe stosowanie leków bez przerw i opuszczania dawek.

Czy wizyta jest poufna?

Tak. Konsultacja podlega tajemnicy lekarskiej. Nie informuję nikogo o okolicznościach wizyty. Skupiam się wyłącznie na skutecznej profilaktyce.

‍

Źródła i podstawy

Treść tego artykułu opieram na aktualnych wersjach poniższych dokumentów:

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: 23 lipca 2026.

Umów wizytę
Wizyta stacjonarna
400
zł
Online:
350
zł
Ocena ryzyka, badania wyjściowe, recepta tego samego dnia. Przyjmuję również poza standardowymi godzinami. Cały proces: od pierwszej wizyty do zakończenia obserwacji.
umów wizytęZadzwoń