Sri Lanka
Sri Lanka to kierunek o umiarkowanym ryzyku epidemiologicznym, stosunkowo bezpieczny dla turystów. I co ważne: malaria została tu wyeliminowana w 2016 roku, co oznacza, że chemioprofilaktyka nie jest potrzebna. Głównym zagrożeniem pozostaną choroby przenoszone przez komary (przede wszystkim denga) oraz wścieklizna.
Szczepienia
Zalecane: WZW A, dur brzuszny, wścieklizna (kontakt z psami i małpami jest częsty). JZM: pobyty ponad 4 tygodnie, tereny wiejskie. WZW B: dłuższe pobyty.
Żółta gorączka: nie jest wymagana (chyba że podróżujesz z kraju endemicznego).
Malaria
Wyeliminowana od 2016 roku. Brak konieczności chemioprofilaktyki. To istotna różnica w porównaniu z innymi krajami regionu.
Z mojego gabinetu: Sri Lanka to jeden z niewielu krajów tropikalnych, w których mogę powiedzieć pacjentowi: tabletek na malarię nie potrzebujesz. To upraszcza przygotowanie i zmniejsza koszty. Natomiast repelent z DEET pozostaje kluczowy (zdecydowanie zalecany), bo denga występuje w całym kraju.
Denga
Występuje w całym kraju, przez cały rok (wzrost w porze deszczowej). Repelenty z DEET – zdecydowanie zalecane; konsekwentna ochrona przed ukłuciami komarów w ciągu dnia, stężenie dobrane do wieku i sytuacji. Komary Aedes aktywne w ciągu dnia. Dostępna szczepionka przeciwko dendze po konsultacji.
Po powrocie
Gorączka, bóle stawów i mięśni, wysypka (denga). Biegunka, dolegliwości jelitowe. Zmiany skórne. Zawsze poinformuj lekarza o podróży.
Jak przygotować się do wizyty
- Daty i trasa: przynieś konkretny plan wyjazdu, czyli daty wylotu i powrotu oraz miejsca pobytu. To, czy zostajesz w hotelach na wybrzeżu, czy ruszasz w tereny wiejskie i góry, decyduje o tym, czy proponuję japońskie zapalenie mózgu (dłuższe pobyty poza miastem) i jak szeroko rozmawiamy o wściekliźnie.
- Historia szczepień: weź książeczkę szczepień, a jeśli ją masz, także międzynarodową żółtą książeczkę. Muszę wiedzieć, kiedy dostałaś/dostałeś WZW A, dur brzuszny, WZW B oraz tężec z błonicą, żeby ustalić, co tylko odświeżyć, a co zacząć od zera.
- Leki i choroby przewlekłe: przygotuj aktualną listę przyjmowanych leków (nazwa i dawka) oraz chorób przewlekłych. Ciąża albo obniżona odporność zmieniają dobór szczepień, dlatego pytam o to na starcie, a nie na końcu wizyty.
- Alergie i wcześniejsze reakcje: powiedz mi o uczuleniach oraz o tym, czy po którymś szczepieniu miałaś/miałeś silniejszą reakcję. To realnie wpływa na to, jak zaplanuję kolejne dawki.
- Termin wizyty: umów się odpowiednio wcześnie, optymalnie kilka tygodni przed wyjazdem, bo wścieklizna i WZW to schematy wielodawkowe. Jeśli wylot jest już blisko, i tak przyjdź: mamy schematy przyspieszone i zdążymy z tym, co najważniejsze.
- Jeśli przychodzisz już po powrocie z objawami: zanotuj timeline, czyli kiedy dokładnie zaczęła się gorączka lub biegunka względem powrotu, jak wysoka była gorączka i czy doszło do ukąszenia zwierzęcia albo intensywnego pokłucia przez komary. To najszybciej naprowadza mnie na dengę.
Kiedy zgłosić się pilnie
- Ukąszenie lub zadrapanie przez zwierzę jeszcze na miejscu (pies, małpa przy świątyni): przemyj ranę wodą z mydłem przez co najmniej 15 minut i natychmiast zgłoś się do lekarza na Sri Lance. Wścieklizna po wystąpieniu objawów jest nieuleczalna, dlatego profilaktyki poekspozycyjnej nie odkłada się na powrót do Polski.
- Objawy ostrzegawcze dengi: silny ból brzucha, uporczywe wymioty, krwawienie z dziąseł lub nosa, krew w wymiocinach albo stolcu, narastające osłabienie i senność. To sygnał, żeby pilnie trafić do szpitala, a nie czekać do rana.
- Wysoka gorączka po powrocie, zwłaszcza w pierwszych dwóch tygodniach: zawsze wymaga oceny lekarskiej i badań, bo głównym podejrzeniem po Sri Lance jest denga. Od razu powiedz, że wracasz ze Sri Lanki.
- Biegunka z gorączką, z krwią w stolcu lub z objawami odwodnienia (suchość w ustach, mało moczu, zawroty głowy): to już nie jest zwykła biegunka podróżnych i wymaga szybkiej konsultacji.
Powiązane
Czy na Sri Lance jest malaria?
Nie. Malaria została wyeliminowana w 2016 roku. Chemioprofilaktyka nie jest potrzebna. To istotna różnica w porównaniu np. z Indiami czy Tajlandią (tereny przygraniczne).
Czy denga jest problemem?
Tak. Denga występuje w całym kraju, przez cały rok. Repelent z DEET w ciągu dnia to podstawa ochrony. Na konsultacji omówię, czy szczepionka przeciwko dendze ma sens.
Czy potrzebuję wścieklizny?
Zalecam ją, szczególnie przy dłuższych pobytach i podróżach poza miastami. Kontakt z psami i małpami jest częsty na świątyniach i w terenie.
Jakie szczepienia są minimum na Sri Lankę?
WZW A + repelenty na dengę. Dur brzuszny przy podróżach poza miastami. Wścieklizna do rozważenia. Malaria: zbędna.