Peru
Peru to kraj o dużym zróżnicowaniu epidemiologicznym: regiony wysokogórskie, wybrzeże i Amazonia. Zakres profilaktyki zależy bezpośrednio od planu podróży. Szczególną uwagę należy zwrócić na chorobę wysokościową (Cusco leży na ok. 3400 m n.p.m.) oraz choroby tropikalne w regionie Amazonii. Na konsultacji ocenimy Twoją trasę i ustalimy, co jest potrzebne.
Szczepienia
Zalecane: WZW A, dur brzuszny.
Wścieklizna: szczególnie w regionach Amazonii i przy dłuższych pobytach.
Żółta gorączka: zalecana w regionie Amazonii (np. Iquitos, Madre de Dios). Nie jest wskazana w regionach wysokogórskich (Cusco, Machu Picchu powyżej 2300 m n.p.m.). Certyfikat ICV wystawiam na miejscu.
Malaria
Obecna w Amazonii. Brak ryzyka w: Lima, Cusco, Arequipa i regionach wysokogórskich. Jeśli trasa obejmuje Amazonię (Iquitos, Puerto Maldonado), chemioprofilaktyka jest zalecana.
Choroba wysokościowa
Istotne ryzyko powyżej 2500 m n.p.m. Cusco leży na ok. 3400 m, Jezioro Titicaca na ok. 3800 m. Objawy: ból głowy, nudności, osłabienie, zaburzenia snu. Profilaktyka: stopniowa aklimatyzacja, ograniczenie wysiłku w pierwszych dniach, nawodnienie. Farmakoprofilaktyka (acetazolamid) po kwalifikacji lekarskiej.
Z mojego gabinetu: Najczęstsze pytanie o Peru: „Czy na Machu Picchu potrzebuję szczepienia przeciwko żółtej gorączce?” Nie, bo leży powyżej 2300 m, gdzie wirus nie występuje. Ale Cusco leży na 3400 m i choroba wysokościowa tam jest realna. A jeśli trasa obejmuje też Amazonię, to już potrzebujesz żółtej gorączki i profilaktyki malarii. Dlatego ocena per trasa, nie per kraj.
Typowe scenariusze
Cusco / Machu Picchu: WZW A + dur brzuszny + profilaktyka choroby wysokościowej. Bez żółtej gorączki. Bez malarii.
Amazonia (Iquitos, Madre de Dios): WZW A + dur brzuszny + żółta gorączka + wścieklizna + profilaktyka malarii.
Lima / wybrzeże: WZW A. Niskie ryzyko chorób tropikalnych.
Po powrocie
Gorączka (szczególnie po pobycie w Amazonii), biegunka utrzymująca się ponad 2 tygodnie, zmiany skórne (możliwa larwa skórna wędrująca po kontakcie z zanieczyszczoną glebą lub piaskiem). W diagnostyce: malaria, denga, pasożyty.
Jak przygotować się do wizyty
- Przynieś szczegółowy plan podróży z datami i dokładną trasą: które regiony odwiedzasz (Amazonia, wysokogórskie Andy, wybrzeże), na jaką wysokość się wybierasz i jak długo zostajesz. Od tego zależy cały zakres profilaktyki, bo malaria i żółta gorączka dotyczą wyłącznie Amazonii.
- Weź Międzynarodową Książeczkę Szczepień (żółtą książeczkę) i historię dotychczasowych szczepień, żebym wiedziała, co już masz (WZW A i B, dur brzuszny, tężec), a czego brakuje i co trzeba uzupełnić.
- Spisz leki, które przyjmujesz na stałe, oraz choroby przewlekłe. Ma to znaczenie przy doborze profilaktyki malarii i leku na chorobę wysokościową (acetazolamid nie jest dla każdego – m.in. przy chorobie nerek czy nadwrażliwości na sulfonamidy (zwłaszcza po ciężkich reakcjach w przeszłości)).
- Zgłoś alergie, zwłaszcza na leki i na białko jaja kurzego, bo ma to znaczenie przy szczepieniu na żółtą gorączkę. Powiedz też, jeśli jesteś w ciąży albo ją planujesz, bo część szczepień żywych ma wtedy ograniczenia.
- Jeśli chorujesz przewlekle (wątroba, cukrzyca, serce, obniżona odporność), przynieś aktualne wyniki badań. Pomogą ocenić bezpieczeństwo szczepień żywych i pobytu na dużej wysokości.
- Zbierz te materiały odpowiednio wcześnie: część szczepień wymaga kilku dawek rozłożonych w czasie, a ochrona po szczepieniu na żółtą gorączkę liczy się dopiero po 10 dniach.
Kiedy zgłosić się pilnie
- Gorączka po powrocie z Amazonii to zawsze sygnał pilny. Powiedz od razu, że byłeś w rejonie malarycznym, bo malaria tropikalna bywa ciężka i wymaga szybkiej diagnostyki (rozmaz krwi).
- Na dużej wysokości (Cusco, trekking) niepokoją: silny ból głowy niereagujący na leki, duszność w spoczynku, zaburzenia równowagi i splątanie. To objawy groźnej postaci choroby wysokościowej. Trzeba natychmiast zejść niżej i szukać pomocy.
- Uporczywa biegunka z krwią, wysoką gorączką lub odwodnieniem wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.
- Pokąsanie albo zadrapanie przez zwierzę (pies, nietoperz, małpa) oznacza ryzyko wścieklizny. Przemyj ranę wodą z mydłem i zgłoś się pilnie, bo potrzebna bywa szczepionka i immunoglobulina.
Powiązane
Czy na Machu Picchu potrzebuję żółtej gorączki?
Nie. Cusco i Machu Picchu leżą powyżej 2300 m, gdzie żółta gorączka nie występuje. Ale jeśli trasa obejmuje Amazonię, szczepienie jest zalecane.
Czy w Cusco jest choroba wysokościowa?
Tak. Cusco leży na ok. 3400 m. Większość podróżnych odczuwa objawy (ból głowy, zmęczenie). Acetazolamid zmniejsza ryzyko. Na konsultacji ustalimy schemat.
Czy w Peru jest malaria?
Tak, ale głównie na nizinach na wschód od Andów – w dorzeczu Amazonki (najwięcej w regionie Loreto), poniżej ok. 2000 m n.p.m. Lima, wybrzeże Pacyfiku oraz miasta wysokogórskie (Cusco, Arequipa) są praktycznie wolne od malarii. Konkretne ryzyko oceniam po trasie i wysokości.
Ile przed wyjazdem do Peru umówić konsultację?
Optymalnie 4-6 tygodni. Certyfikat żółtej gorączki ważny od 10. dnia. Wścieklizna wymaga 2 dawek. W pilnych sytuacjach stosujemy schematy przyspieszone.
Czy liście koki pomagają na chorobę wysokościową?
Tradycyjnie stosowane w Peru i Boliwii, mogą łagodzić łagodne objawy (ból głowy, nudności). Ale nie zastępują aklimatyzacji ani acetazolamidu. Uwaga: posiadanie liści koki poza Peru i Boliwią może być nielegalne (np. na lotniskach tranzytowych). Na konsultacji omówimy sprawdzone metody profilaktyki.