Szczepienie przeciw pneumokokom zaleca się osobom starszym oraz dorosłym ze zwiększonym ryzykiem ciężkiego zakażenia. Zmniejsza ryzyko inwazyjnej choroby pneumokokowej, w tym sepsy i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, oraz części pneumokokowych zapaleń płuc. Schemat zależy od wieku, chorób współistniejących i wcześniej przyjętych szczepionek.
Pneumokoki, czyli bakterie Streptococcus pneumoniae, mogą kolonizować nos i gardło osób, które nie mają żadnych objawów. Przenoszą się głównie drogą kropelkową i przez bliski kontakt. Mogą powodować między innymi zapalenie ucha środkowego, zatok i płuc.
Najcięższą postacią zakażenia jest inwazyjna choroba pneumokokowa, w której bakterie przedostają się do krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego lub innych miejsc, które prawidłowo są jałowe. Może wówczas dojść do sepsy lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Ryzyko ciężkiego przebiegu jest największe u małych dzieci, seniorów, osób przewlekle chorych i pacjentów z zaburzeniami odporności.
Szczepienie zaleca się przede wszystkim osobom starszym oraz dorosłym z następującymi czynnikami ryzyka:
Wskazania medyczne nie są tożsame z refundacją. Jedna ze szczepionek jest bezpłatna dla osób od 65. roku życia ze zwiększonym ryzykiem choroby pneumokokowej. Kwalifikacja i podanie szczepienia w aptece mającej umowę z NFZ mogą być finansowane ze środków publicznych także wtedy, gdy sam preparat jest pełnopłatny.
U dorosłych stosuje się szczepionki skoniugowane oraz szczepionkę polisacharydową PPSV23. Schemat może obejmować pojedynczą dawkę odpowiedniej szczepionki skoniugowanej albo szczepienie sekwencyjne. Wybór zależy od dostępnego preparatu, czynników ryzyka i wcześniejszych szczepień. Przed rozpoczęciem schematu trzeba uwzględnić wszystkie wcześniej przyjęte dawki.
Szczepionki przeciw pneumokokom są nieżywe. Można je stosować u osób z niedoborem odporności, chociaż odpowiedź może być słabsza. Odstępy między dawkami zależą od preparatu, wcześniejszych szczepień i stanu zdrowia.
Na kwalifikację zabierz informacje o chorobach, przyjmowanych lekach i wcześniejszych szczepieniach przeciw pneumokokom. Brak tych danych może wpłynąć na wybór preparatu i termin kolejnej dawki.
Szczepienie nie jest sezonowe. Można je podać podczas jednej wizyty ze szczepionką przeciw grypie lub innymi szczepionkami, używając różnych miejsc wkłucia.
Zaplanuj kwalifikację, jeżeli masz chorobę przewlekłą, zaburzenia odporności, nie masz śledziony albo przygotowujesz się do leczenia immunosupresyjnego, biologicznego lub onkologicznego. W przypadku planowanej terapii ważne jest odpowiednie wyprzedzenie.
Szczepienie nie leczy trwającego zakażenia. Wysoka gorączka z dreszczami, narastająca duszność, ból w klatce piersiowej, splątanie albo silny ból głowy ze sztywnością karku wymagają pilnej oceny lekarskiej.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, lekarka chorób zakaźnych.
Data weryfikacji: 15 lipca 2026 roku.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
W klinice DBAM O CIEBIE można sprawdzić wskazania, wcześniejsze dawki i właściwy schemat szczepienia przeciw pneumokokom.
Nie. Zaleca się je również młodszym dorosłym z chorobami przewlekłymi, niedoborem odporności, asplenią, wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego albo implantem ślimakowym.
Zależy to od wieku, czynników ryzyka, użytego preparatu i wcześniejszych szczepień. U części osób wystarcza jedna dawka szczepionki skoniugowanej, a u innych potrzebny jest schemat sekwencyjny.
Tak. Obie szczepionki można podać podczas jednej wizyty, w różne miejsca ciała. Jest to wygodne rozwiązanie, ale szczepienie przeciw pneumokokom nie musi być wykonywane jesienią.
Nie. Szczepienie zmniejsza ryzyko przyszłych zakażeń pneumokokowych, ale nie leczy trwającego zapalenia płuc ani sepsy. Duszność, ból w klatce piersiowej, wysoka gorączka lub splątanie wymagają pilnej oceny.
Najlepiej przed rozpoczęciem leczenia. Orientacyjnie szczepionkę nieżywą podaje się co najmniej 2 tygodnie wcześniej, ale niektóre terapie wymagają innego harmonogramu.
zweryfikowano 15 lipca 2026 roku. Zalecenia i zasady refundacji mogą zmieniać się w kolejnych sezonach.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.