Kalendarz szczepień dorosłego: jak go uporządkować?

Plan szczepień dorosłego można podzielić na trzy części: szczepienia powtarzane regularnie, uzupełnianie brakujących schematów oraz szczepienia zależne od wieku i czynników ryzyka. Szczepienie przeciw grypie wykonuje się w każdym sezonie, a dawkę Tdap podaje się co 10 lat. Szczepienia przeciw COVID-19 realizuje się zgodnie z aktualnymi komunikatami.

Do uzupełnienia mogą należeć szczepienia przeciw WZW B, odrze, śwince i różyczce, ospie wietrznej oraz HPV. Wraz z wiekiem lub pojawieniem się chorób przewlekłych dochodzą wskazania do szczepień przeciw pneumokokom, półpaścowi i RSV. Przed podróżą ocenia się między innymi szczepienia przeciw WZW A, KZM i chorobom występującym w miejscu wyjazdu.

Dlaczego plan szczepień dorosłego jest indywidualny?

U dorosłych decyzje zależą od dokumentacji, wieku, stanu zdrowia, ciąży, rodzaju pracy, podróży i stosowanych leków. Dlatego ważniejszy od zapamiętywania całej tabeli jest okresowy przegląd szczepień.

Szczepienia powtarzane regularnie

Szczepienie przeciw grypie podaje się w każdym sezonie, najlepiej przed wzrostem zachorowań. Szczepienia przeciw COVID-19 zależą od bieżących komunikatów Ministra Zdrowia.

Jedną dawkę Tdap podaje się co 10 lat zamiast Td. W każdej ciąży zaleca się dodatkową dawkę między 27 a 36 tygodniem, a przy zagrożeniu porodem przedwczesnym można ją podać po ukończeniu 20 tygodnia.

Uzupełnianie brakujących szczepień

Sprawdź dokumentację szczepienia przeciw WZW B, dwóch dawek MMR oraz szczepienia lub odporności na ospę wietrzną. Uzupełnienia mogą dotyczyć także HPV i innych szczepień, zależnie od wcześniejszych dawek, wieku i czynników ryzyka.

Szczepienia zależne od wieku i sytuacji zdrowotnej

Wraz z wiekiem oraz rozwojem chorób przewlekłych wzrasta znaczenie szczepień przeciw pneumokokom, półpaścowi i RSV. Wskazania medyczne i zasady refundacji nie zawsze są takie same, dlatego trzeba sprawdzać aktualny Program Szczepień Ochronnych i wykaz refundacyjny.

Rodzaj pracy, podróż, ciąża, brak śledziony, niedobór odporności i planowana immunosupresja mogą zmienić kolejność szczepień. Przy szczepionkach żywych szczególne znaczenie mają rodzaj leczenia i wymagane odstępy.

Szczepienia przeciw półpaścowi i KZM mają zupełnie inne wskazania. Pierwsze zależy głównie od wieku i ryzyka klinicznego, a drugie od narażenia na zakażone kleszcze na terenach występowania wirusa KZM.

Co zrobić?

Zbierz dokumentację, w tym dane z Internetowego Konta Pacjenta, oraz listę chorób i przyjmowanych leków. Zapisz daty szczepień przeciw grypie, COVID-19, błonicy, tężcowi i krztuścowi, pneumokokom, WZW B, półpaścowi i RSV. Sprawdź także informacje dotyczące MMR i ospy wietrznej. Następnie ustal kolejność brakujących szczepień z osobą uprawnioną do kwalifikacji.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Pilny przegląd szczepień jest potrzebny przed immunosupresją, przeszczepieniem, ciążą i podróżą. Brak dokumentacji nie powinien opóźniać konsultacji. Część schematów można bezpiecznie uzupełnić, a w odniesieniu do niektórych zakażeń dostępne są badania pomocne w ocenie odporności.

Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, lekarka chorób zakaźnych, zajmująca się także hepatologią i medycyną podróży.

Data weryfikacji: 15 lipca 2026 roku.

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Kwalifikacja pozwala uporządkować kalendarz i ustalić kolejność brakujących szczepień.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy dorosły ma jeden obowiązkowy kalendarz szczepień, taki jak dziecko?

Nie. Dorośli mają zalecenia dotyczące szczepień, ale plan nie jest identyczny dla wszystkich. Obejmuje szczepienia powtarzane regularnie, uzupełnienie brakujących dawek oraz szczepienia zależne od wieku i czynników ryzyka.

Co sprawdzić najpierw, jeżeli nie pamiętam swoich szczepień?

Zbierz książeczkę szczepień, wypisy medyczne i dane z Internetowego Konta Pacjenta. Sprawdź przede wszystkim szczepienia przeciw grypie, COVID-19, błonicy, tężcowi i krztuścowi, pneumokokom, WZW B, półpaścowi, RSV, MMR oraz ospie wietrznej. Starszych szczepień może nie być w systemie elektronicznym.

Jak często powtarza się dawkę przypominającą przeciw krztuścowi?

Jedną dawkę Tdap podaje się co 10 lat zamiast Td. W każdej ciąży zaleca się dodatkową dawkę w odpowiednim terminie.

Mam zaplanowane leczenie obniżające odporność. Kiedy zająć się szczepieniami?

Zgłoś się od razu po zaplanowaniu terapii. Orientacyjnie szczepionki nieżywe podaje się co najmniej 2 tygodnie, a żywe co najmniej 4 tygodnie przed leczeniem. Dokładny harmonogram zależy od rodzaju terapii.

Które szczepienia są ważne dla seniora?

Najczęściej ocenia się szczepienia przeciw grypie, COVID-19, błonicy, tężcowi i krztuścowi, pneumokokom, półpaścowi i RSV. Wskazania do szczepień przeciw WZW A, WZW B, KZM i innym chorobom zależą od dokumentacji, stanu zdrowia, pracy i podróży.

Powiązane artykuły

Źródła i podstawy

zweryfikowano 15 lipca 2026 roku. Zalecenia i zasady refundacji mogą zmieniać się w kolejnych sezonach.

Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.