Szczepienia należy zaplanować możliwie wcześnie przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego, biologicznego lub onkologicznego. Szczepionki nieżywe można podawać także w trakcie terapii, ale odpowiedź może być słabsza. Szczepionki żywe stosuje się przed leczeniem albo po odbudowie odporności, z zachowaniem odstępu właściwego dla konkretnego leku i choroby.
Orientacyjnie szczepionki nieżywe podaje się co najmniej 2 tygodnie, a żywe co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem terapii. Leki działające na limfocyty B, chemioterapia, przeszczepienie i duże dawki glikokortykosteroidów wymagają dokładniejszego planowania.
Immunosupresja może osłabić i skrócić odpowiedź na szczepienie. Z tego powodu brakujące dawki najlepiej uzupełnić przed terapią, pod warunkiem że nie opóźnia to koniecznego leczenia choroby podstawowej.
Leki działające na limfocyty B mogą szczególnie silnie ograniczać wytwarzanie przeciwciał po szczepieniu. Termin szczepienia trzeba powiązać z harmonogramem terapii. Nie należy samodzielnie odstawiać ani przesuwać leczenia.
Szczepionki nieżywe można podawać przed leczeniem, a po indywidualnej ocenie również w jego trakcie. Należą do nich szczepionki przeciw grypie, pneumokokom, WZW A i WZW B, błonicy, tężcowi i krztuścowi, HPV, RSV, COVID-19 oraz rekombinowana szczepionka przeciw półpaścowi.
Szczepionki żywe, między innymi MMR oraz szczepionki przeciw ospie wietrznej i żółtej gorączce, są przeciwwskazane podczas głębokiej immunosupresji. Można je rozważyć przed terapią lub po jej zakończeniu, gdy odporność się odbuduje i minie wymagany odstęp.
Zakres dobiera się indywidualnie na podstawie wieku, chorób współistniejących, wcześniejszych szczepień i rodzaju terapii. Najczęściej ocenia się szczepienia przeciw grypie, pneumokokom, błonicy, tężcowi i krztuścowi, WZW B, COVID-19, półpaścowi i RSV. Należy też sprawdzić odporność na odrę, świnkę, różyczkę i ospę wietrzną oraz wskazania do pozostałych szczepień.
Szczepienie przeciw żółtej gorączce wymaga osobnej oceny w poradni medycyny podróży, ponieważ jest szczepionką żywą, a wskazanie zależy od kierunku i charakteru wyjazdu.
Orientacyjny odstęp wynosi co najmniej 2 tygodnie dla szczepionek nieżywych i co najmniej 4 tygodnie dla żywych. Nie jest to reguła wystarczająca dla każdej terapii. Leczenie anty-CD20, przeszczepienie, chemioterapia i duże dawki glikokortykosteroidów wymagają indywidualnie ustalonych odstępów.
Domownicy osoby leczonej powinni uzupełnić własne szczepienia. Szczepionki żywe są zwykle dopuszczalne u bliskich, ale po niektórych preparatach obowiązują szczególne zalecenia dotyczące kontaktu.
Na konsultację zabierz dokumentację szczepień, listę leków oraz termin rozpoczęcia lub kolejnego cyklu terapii. Jeżeli leczenie już trwa, nie rezygnuj automatycznie ze szczepień nieżywych. Ich termin należy skoordynować z cyklem leczenia.
Zgłoś się od razu po zaplanowaniu terapii. Brak pewności co do odporności na odrę lub ospę wietrzną oraz nieznany status HBV wymagają oceny przed leczeniem. Nie odstawiaj ani nie przesuwaj leków samodzielnie z powodu szczepienia.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, lekarka chorób zakaźnych, zajmująca się także hepatologią i medycyną podróży.
Data weryfikacji: 15 lipca 2026 roku.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Przegląd szczepień należy wykonać od razu po zaplanowaniu leczenia immunosupresyjnego, biologicznego lub onkologicznego.
Szczepionki nieżywe można podawać także podczas terapii po dobraniu odpowiedniego terminu, chociaż odpowiedź może być słabsza. Szczepionki żywe są przeciwwskazane przy głębokiej immunosupresji, ale mogą być możliwe po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności.
Orientacyjnie szczepionki nieżywe podaje się co najmniej 2 tygodnie, a żywe co najmniej 4 tygodnie przed terapią. Dokładny odstęp zależy od leku, dawki i choroby.
Najczęściej ocenia się szczepienia przeciw grypie, pneumokokom, błonicy, tężcowi i krztuścowi, WZW B, COVID-19, półpaścowi i RSV. Trzeba również sprawdzić odporność na odrę, świnkę, różyczkę i ospę wietrzną oraz wskazania do innych szczepień.
Przed rozpoczęciem terapii odpowiedź immunologiczna jest zwykle lepsza, a szczepionki żywe mogą być jeszcze dopuszczalne. Nie wolno jednak opóźniać koniecznego leczenia bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym.
Tak. Aktualne szczepienia bliskich zmniejszają ich ryzyko zachorowania i mogą ograniczyć ryzyko transmisji. Szczególne zasady po niektórych szczepionkach żywych należy omówić z lekarzem.
zweryfikowano 15 lipca 2026 roku. Zalecenia mogą zmieniać się wraz z aktualizacją wytycznych.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.