Dorosłym zaleca się jedną dawkę szczepionki Tdap przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi co 10 lat zamiast dawki Td. W każdej ciąży podaje się dodatkową dawkę między 27 a 36 tygodniem, niezależnie od wcześniejszych szczepień. Przy zagrożeniu porodem przedwczesnym można ją podać po ukończeniu 20 tygodnia ciąży.
Jeżeli nie pamiętasz daty ostatniej dawki zawierającej składnik tężcowy lub krztuścowy, sprawdź dokumentację i ustal z lekarzem schemat uzupełniający. Brak dokumentacji nie jest wskazaniem do rutynowego oznaczania przeciwciał przeciw krztuścowi, ponieważ serologii nie wykorzystuje się do oceny indywidualnej ochrony poszczepiennej.
Krztusiec wywołuje bakteria Bordetella pertussis. Ani szczepienie, ani przebycie choroby nie zapewniają odporności na całe życie. Ochrona utrzymuje się przez kilka lat, a następnie stopniowo słabnie. Osoba prawidłowo zaszczepiona w dzieciństwie może więc zachorować w wieku dorosłym.
U dorosłych krztusiec często nie ma klasycznego przebiegu. Może objawiać się długotrwałym, napadowym i wyczerpującym kaszlem, bez charakterystycznego świstu przy wdechu. Taki kaszel bywa początkowo uznawany za infekcję wirusową, alergię lub zaostrzenie choroby dróg oddechowych.
Dorosły może chorować przez wiele tygodni i w tym czasie zakażać inne osoby. Największe ryzyko ciężkiego przebiegu dotyczy niemowląt, szczególnie przed ukończeniem podstawowego cyklu szczepień. Najskuteczniejszą ochronę noworodka zapewnia szczepienie matki w ciąży. Aktualne szczepienia domowników stanowią dodatkowy element profilaktyki.
Jedną dawkę Tdap podaje się w każdej ciąży między 27 a 36 tygodniem, niezależnie od wcześniejszych dawek. Przy zagrożeniu porodem przedwczesnym szczepienie można wykonać po ukończeniu 20 tygodnia. W Polsce zakup szczepionki dla kobiet w ciąży jest finansowany przez Ministra Zdrowia.
Szczepienie ma szczególne znaczenie dla personelu medycznego mającego kontakt z noworodkami i niemowlętami oraz dla osób z ich najbliższego otoczenia. Osoba, która nie ukończyła szczepienia podstawowego lub nie ma wiarygodnej dokumentacji, może potrzebować pełnego schematu uzupełniającego, a nie tylko pojedynczej dawki przypominającej.
Sprawdź datę ostatniej dawki Tdap lub Td. Jeżeli minęło 10 lat albo dokumentacja jest niepełna, ustal dalsze postępowanie podczas kwalifikacji. W ciąży zaplanuj szczepienie między 27 a 36 tygodniem, a przy ryzyku porodu przedwczesnego omów wcześniejsze podanie po ukończeniu 20 tygodnia.
Skontaktuj się z lekarzem przy kaszlu utrzymującym się ponad 2-3 tygodnie, napadach kaszlu, wymiotach po kaszlu lub kontakcie z osobą chorą na krztusiec. Niemowlę z bezdechem, sinieniem albo trudnościami w oddychaniu wymaga pilnej pomocy medycznej.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska.
Data weryfikacji: 15 lipca 2026 roku.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej kwalifikacji. Przegląd dokumentacji pozwala ustalić, czy potrzebna jest dawka przypominająca, czy schemat uzupełniający.
Jedną dawkę Tdap zaleca się co 10 lat zamiast Td. Jeżeli szczepienie podstawowe jest niepełne lub nieudokumentowane, może być potrzebny schemat uzupełniający.
To skojarzona szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawierająca zmniejszoną ilość antygenów błoniczych i krztuścowych. Stosuje się ją między innymi jako dawkę przypominającą u dorosłych oraz w każdej ciąży.
Tak. Jedną dawkę Tdap podaje się w każdej ciąży między 27 a 36 tygodniem, niezależnie od wcześniejszych szczepień. Przy zagrożeniu porodem przedwczesnym można ją podać po ukończeniu 20 tygodnia.
Tak. Odporność poszczepienna z czasem słabnie. U dorosłych krztusiec często przebiega jako uporczywy, napadowy kaszel utrzymujący się przez wiele tygodni, bez typowego obrazu obserwowanego u dzieci.
Aktualne szczepienie osób z najbliższego otoczenia może ograniczyć ryzyko wprowadzenia zakażenia do domu. Nie zastępuje jednak szczepienia Tdap w ciąży, które zapewnia noworodkowi przeciwciała od pierwszych dni życia.
zweryfikowano 15 lipca 2026 roku. Zalecenia i zasady refundacji mogą zmieniać się w kolejnych sezonach.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.