Poród przedwczesny: zakażenia przenoszone drogą płciową wykryte w ciąży można leczyć

Kiła, chlamydioza i rzeżączka w ciąży wiążą się z większym ryzykiem porodu przedwczesnego, a badanie pozwala wykryć je na czas i wyleczyć. Poród przedwczesny to poród przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku na świecie urodziło się przedwcześnie 13,4 mln dzieci, czyli więcej niż co dziesiąte dziecko.

W 2024 roku w Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym (UE/EOG) potwierdzono 140 przypadków kiły wrodzonej, przeniesionej z matki na dziecko w czasie ciąży. W Polsce w 2025 roku wstępnie zgłoszono 15 takich przypadków. Leczenie rozpoczęte przed 28. tygodniem ciąży zwykle zapobiega objawom kiły wrodzonej.

Do 10. tygodnia ciąży wykonajcie badania krwi z polskiego standardu opieki okołoporodowej: w kierunku kiły, HIV oraz wirusowego zapalenia wątroby typu B i C. Jeżeli macie mniej niż 25 lat, nowego partnera albo więcej niż jednego partnera w ostatnim roku, zapytajcie lekarza o dodatkowe badanie w kierunku chlamydiozy. Jeżeli lekarz rozpozna u Was zakażenie, poproście partnera o badanie.

Przy regularnych skurczach, bólu podobnym do miesiączkowego, nietypowym bólu krzyża albo wycieku płynu z pochwy przed 37. tygodniem ciąży pilnie skontaktujcie się z lekarzem prowadzącym ciążę albo zgłoście się do izby przyjęć szpitala położniczego.

Które zakażenia przenoszone drogą płciową zagrażają ciąży i kiedy się je bada?

ZakażenieMożliwe skutki dla ciąży i dzieckaBadanie w ciąży w Polsce
KiłaPoród przedwczesny, kiła wrodzona, obumarcie płodu, zgon noworodka.Badanie VDRL do 10. tygodnia; przy zwiększonym ryzyku powtórzenie między 33. a 37. tygodniem.
ChlamydiozaPrzedwczesne pęknięcie błon płodowych, poród przedwczesny, zapalenie spojówek i płuc u noworodka.Poza standardem, zleca je lekarz; według europejskich wytycznych z 2025 roku można rozważyć badanie ciężarnych.
RzeżączkaPrzedwczesne pęknięcie błon płodowych, poród przedwczesny, mała masa urodzeniowa.Poza standardem, zleca je lekarz; według europejskich wytycznych z 2020 roku przy nowym partnerze lub kilku partnerach.
RzęsistkowicaPoród przedwczesny i inne powikłania ciąży.Poza standardem; według europejskich wytycznych z 2018 roku badania kobiet bez objawów się nie zaleca.
HIV i wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B)Zakażenie dziecka w czasie ciąży lub porodu.Badanie HIV i HBsAg do 10. tygodnia oraz między 33. a 37. tygodniem.

Przedwczesne pęknięcie błon płodowych to przerwanie worka owodniowego przed rozpoczęciem porodu. VDRL to badanie krwi wykrywające przeciwciała pojawiające się w przebiegu kiły, a HBsAg to białko wirusa WZW B wykrywane we krwi. Rzęsistkowicę wywołuje pierwotniak, rzęsistek pochwowy (Trichomonas vaginalis). Zakażenia HIV i WZW B w ciąży omawiam w poradniku o WZW B i HIV w ciąży.

Zalecam badanie w kierunku chlamydiozy u ciężarnych w wieku poniżej 25 lat oraz u tych, które mają nowego partnera albo więcej niż jednego partnera w ostatnim roku.

Ile zakażeń przenoszonych drogą płciową zgłasza się w Europie i w Polsce?

Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w 2024 roku w UE/EOG zgłoszono 213 443 przypadki chlamydiozy, 106 331 przypadków rzeżączki i 45 577 przypadków kiły. Liczba zgłoszeń rzeżączki wzrosła od 2015 roku ponad czterokrotnie (o 303%).

Zachorowań na kiłę przybywa także wśród kobiet w wieku rozrodczym. Liczba przypadków kiły wrodzonej wzrosła z 78 w 2023 roku do 140 w 2024 roku, najwięcej od początku nadzoru ECDC w 2009 roku. Według ECDC w opiece nad ciężarnymi zdarzają się luki w badaniach przesiewowych (wykonywanych u wszystkich), w dalszej kontroli, w powtórnych badaniach i w leczeniu.

Według wstępnych danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego (NIZP PZH-PIB) w 2025 roku w Polsce zgłoszono 3418 zachorowań na kiłę wobec 3255 w 2024 roku. Kobiety stanowią mniejszość chorych: w 2023 roku 88,1% przypadków dotyczyło mężczyzn.

Od stycznia do października 2026 roku zgłoszono 1461 przypadków rzeżączki wobec 1273 w tym samym okresie 2025 roku. Zgłoszeń chlamydiozy przybyło z 1190 do 1678 (dane wstępne).

W 2026 roku w meldunkach NIZP PZH-PIB po raz pierwszy osobno odnotowuje się chlamydiozę przeniesioną z matki na dziecko w czasie ciąży lub porodu. Do końca października zgłoszono jeden taki przypadek.

Co grozi dziecku przy kile w ciąży i jak temu zapobiec?

Zakażenie płodu następuje najczęściej po 28. tygodniu ciąży, dlatego wczesne badanie i leczenie chronią dziecko. Kiłę w ciąży leczy się antybiotykiem dobranym przez lekarza.

Według WHO kiła w ciąży nieleczona, leczona późno lub niewłaściwym antybiotykiem w 50–80% przypadków prowadzi do powikłań, takich jak poród przedwczesny, obumarcie płodu albo zgon noworodka. Według europejskich wytycznych z 2020 roku przy nieleczonej kile wczesnej (zakażeniu sprzed mniej niż roku) zakażeniu ulega 70–100% dzieci, a obumarcie płodu dotyczy do jednej trzeciej przypadków.

Rozpoznawanie i leczenie kiły omawiam w poradniku o kile.

Co obejmuje polski standard badań w ciąży i czym różni się od zaleceń europejskich?

Polski standard opieki okołoporodowej ma postać rozporządzenia Ministra Zdrowia. Do 10. tygodnia ciąży wykonuje się według niego badania w kierunku kiły (VDRL), HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV) i typu B (HBsAg).

Między 33. a 37. tygodniem powtarza się badania HBsAg i HIV, a badania VDRL i HCV tylko u kobiet ze zwiększonym ryzykiem zakażenia. Między 35. a 37. tygodniem wykonuje się posiew w kierunku paciorkowców grupy B. Badania w kierunku chlamydiozy i rzeżączki w standardzie nie ma. Pełną listę badań w ciąży przedstawiam w poradniku o badaniach zakażeń w ciąży.

Według europejskich wytycznych z 2020 roku wszystkie ciężarne bada się w kierunku kiły przy pierwszej wizycie. Przy zwiększonym ryzyku i tam, gdzie kiła występuje częściej, badanie powtarza się około 28.–32. tygodnia i przy porodzie. Według polskiego standardu badanie VDRL przy zwiększonym ryzyku powtarza się później, między 33. a 37. tygodniem.

Zalecam powtórzenie badania w kierunku kiły około 28. tygodnia ciąży, jeżeli kobieta ma nowego partnera albo u partnera rozpoznano zakażenie przenoszone drogą płciową.

Według europejskich wytycznych z 2025 roku można rozważyć badanie ciężarnych w kierunku chlamydiozy, zwłaszcza tam, gdzie zachorowań jest więcej. Według autorów wytycznych dowody na korzyść badań przesiewowych u osób bez objawów są słabe albo ich brakuje.

Czy dodatkowe badania w ciąży zmniejszają liczbę porodów przedwczesnych?

W badaniu z randomizacją z 2026 roku, przeprowadzonym w Republice Południowej Afryki (RPA), uczestniczyło 2247 kobiet w ciąży. Kobiety przydzielono losowo do trzech grup: badanych w kierunku chlamydiozy, rzeżączki i rzęsistkowicy raz, badanych dwukrotnie oraz objętych opieką standardową, w której zakażenia leczy się na podstawie objawów.

Poród przedwczesny lub małą masę urodzeniową dziecka (poniżej 2500 g) stwierdzono u 23,2% kobiet w opiece standardowej, u 22,9% badanych raz i u 20,6% badanych dwukrotnie. Różnice nie były istotne statystycznie, mogły więc wynikać z przypadku.

Na podstawie tego badania nie można stwierdzić, że dodatkowe testy w ciąży zmniejszają liczbę porodów przedwczesnych.

Czy leczenie rzęsistkowicy w ciąży zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego?

Według europejskich wytycznych z 2018 roku dane o wpływie leczenia rzęsistkowicy w ciąży na poród przedwczesny są niejednoznaczne. Rzęsistkowica wiąże się z powikłaniami ciąży, ale autorzy wytycznych nie zalecają badania kobiet bez objawów.

Rzęsistkowicę z objawami leczy się także w ciąży, a lek i termin leczenia ustala lekarz.

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia przed ciążą i w ciąży?

Przed planowaną ciążą wykonajcie badania z listy na stronie o badaniach przed ciążą. Przy nowym partnerze lub kilku partnerach stosujcie prezerwatywę, a ból, wydzielinę z dróg rodnych lub owrzodzenie zgłaszajcie lekarzowi.

Zasady profilaktyki zebrałam w poradniku o profilaktyce zakażeń przenoszonych drogą płciową, a dobór badań opisuję w tekście o badaniach w kierunku tych zakażeń.

Po rozpoznaniu zakażenia leczy się oboje partnerów. Objawy i leczenie opisałam na stronach o chlamydiozie i rzeżączce.

Po leczeniu chlamydiozy w ciąży wykonajcie badanie kontrolne, potwierdzające wyleczenie, co najmniej 4 tygodnie po ostatniej dawce leku.

Kiedy warto porozmawiać z lekarzem

Umów wizytę · zakażenia przenoszone drogą płciową a płodność · WZW B w ciąży

Najczęściej zadawane pytania

Czy chlamydiozę można leczyć w ciąży?

Tak. Leczenie w ciąży zwykle zapobiega zakażeniu noworodka podczas porodu. Antybiotyk dobiera lekarz, ponieważ część leków stosowanych poza ciążą jest w niej przeciwwskazana.

Czy partner też powinien się zbadać?

Tak. Według europejskich wytycznych z 2025 roku powiadamia się partnerów z ostatnich 6 miesięcy, a ich leczenie zapobiega ponownemu zakażeniu kobiety. Ze współżyciem wstrzymajcie się do 7 dni po zakończeniu leczenia przez oboje partnerów i do ustąpienia objawów.

Czy leczenie kiły w ciąży chroni dziecko?

Tak. Według europejskich wytycznych z 2020 roku leczenie rozpoczęte przed 28. tygodniem ciąży zwykle zapobiega objawom kiły wrodzonej u dziecka. Dalszą opiekę i terminy kontroli ustala lekarz prowadzący ciążę.

Czy w ciąży należy badać się w kierunku bakteryjnej waginozy?

Bakteryjna waginoza to zaburzenie składu flory bakteryjnej pochwy. Według europejskich wytycznych z 2018 roku nie udowodniono, że jest zakażeniem przenoszonym drogą płciową. Autorzy wytycznych uznają dowody za niewystarczające, aby zalecać rutynowe badanie kobiet w ciąży bez objawów. Objawy, na przykład upławy, zgłaszajcie lekarzowi.

Źródła

dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka chorób zakaźnych, hepatolożka, lekarka medycyny podróży. Tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji u lekarza. Dane pochodzą z raportów ECDC, WHO i NIZP PZH-PIB, europejskich wytycznych, polskiego standardu opieki okołoporodowej oraz badań wymienionych w źródłach, według stanu na 11 listopada 2026 roku.

Zdjęcie: Wcześniak w inkubatorze na oddziale intensywnej terapii noworodka. Fot. Peter K Burian, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.