Szczepienie przeciw pneumokokom podaje się dorosłym w jednej dawce i chroni przed zapaleniem płuc, sepsą oraz zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych wywołanymi przez Streptococcus pneumoniae, czyli pneumokoki. Rozważcie je zwłaszcza po 65. roku życia oraz przy chorobach przewlekłych serca, płuc, wątroby lub nerek, cukrzycy, obniżonej odporności, braku śledziony i przy paleniu tytoniu. W moim gabinecie na Bielanach podaję skoniugowaną szczepionkę 20-walentną Prevenar 20, po kwalifikacji, w jednej dawce domięśniowej, bez konieczności powtarzania w kolejnych latach.
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB w materiale Szczepienia.info wskazuje, że szczepienie zalecane jest osobom po 65. roku życia oraz dorosłym z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, chorobami układu krążenia i zaburzeniami odporności. W praktyce klinicznej do głównych grup ryzyka dodaję też cukrzycę, przewlekłe choroby wątroby i nerek oraz brak śledziony, a pełną listę chorób i stanów kwalifikujących do szczepienia opisuję w poradniku o szczepieniu przeciw pneumokokom u dorosłych. Amerykańskie centra CDC od 2026 roku zalecają szczepienie skoniugowane już od 50. roku życia każdej osobie wcześniej nieszczepionej lub o nieznanym statusie szczepień, a u młodszych dorosłych kwalifikację opiera się na chorobach współistniejących. Jeśli byliście szczepieni preparatem 13-walentnym (Prevenar 13), a dodatkowo otrzymaliście szczepionkę polisacharydową PPSV23 po 65. roku życia, w ramach wspólnej decyzji klinicznej możecie otrzymać Prevenar 20 jako kolejny krok. Jeśli mieliście tylko Prevenar 13 bez PPSV23, o ewentualnej dawce uzupełniającej decydujemy indywidualnie podczas kwalifikacji, na podstawie pełnej historii szczepień.
Macie 65 lat lub chorobę przewlekłą i chcecie zaszczepić się przeciw pneumokokom? Umówcie wizytę: Prevenar 20 podaję w gabinecie na Bielanach po kwalifikacji, w jednej dawce. Skierowanie nie jest potrzebne.
U dorosłych najczęściej stosuję szczepionkę skoniugowaną 20-walentną, czyli Prevenar 20, zarejestrowaną dla osób od 18. roku życia w celu zapobiegania chorobie inwazyjnej i zapaleniu płuc wywołanym przez pneumokoki. Charakterystyka produktu leczniczego zatwierdzona przez Europejską Agencję Leków podaje ją w pojedynczej dawce i wprost zaznacza, że nie ustalono konieczności ponownego szczepienia kolejną dawką tego preparatu. Szczepionka polisacharydowa PPSV23 (Pneumovax 23) ma węższe zastosowanie: sięgam po nią wyjątkowo, gdy po wcześniejszym szczepieniu skoniugowanym istnieją dodatkowe wskazania kliniczne do poszerzenia ochrony o serotypy spoza Prevenar 20. Jeśli oba preparaty są uzasadnione, dokumentacja producenta zaleca podanie najpierw szczepionki skoniugowanej, a dopiero potem polisacharydowej.
Szczepienie przeciw pneumokokom można podać o dowolnej porze roku, bo w przeciwieństwie do grypy nie ma sezonowości epidemicznej. Praktycznie najwygodniej zrobić to przed jesienno-zimowym szczytem infekcji dróg oddechowych, gdy i tak planujecie wizytę na szczepienie przeciw grypie lub w ramach medycyny podróży. Charakterystyka produktu leczniczego dopuszcza jednoczesne podanie Prevenar 20 ze szczepionką przeciw grypie sezonowej oraz ze szczepionką mRNA przeciw COVID-19, w osobne miejsca, np. oba ramiona, choć u osób z chorobami współistniejącymi wiążącymi się z wysokim ryzykiem ciężkiej choroby pneumokokowej można rozważyć odstęp około 4 tygodni między szczepieniami. Więcej o wyborze terminu piszę przy okazji szczepienia przeciw grypie, które wielu moich pacjentów łączy z pneumokokami w jednej wizycie jesienią.
W moim gabinecie szczepionka Prevenar 20 kosztuje 400 zł. Jeśli macie 65 lat i zwiększone ryzyko choroby pneumokokowej, przysługuje Wam bezpłatna 13-walentna szczepionka Prevenar 13 na receptę z kodem „S” u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub w aptece z umową z NFZ, zgodnie z wykazem leków refundowanych Ministerstwa Zdrowia. W moim gabinecie podaję 20-walentną szczepionkę (Prevenar 20), która obecnie nie jest objęta refundacją. Aktualny cennik pozostałych szczepień znajdziecie w cenniku szczepień, a przegląd całego kalendarza szczepień osoby dorosłej opisałam w kalendarzu szczepień dorosłego.
Pneumokoki odpowiadają za zapalenie płuc, inwazyjną chorobę pneumokokową, czyli sepsę i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych o tym samym podłożu bakteryjnym, oraz zapalenie ucha środkowego. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób podaje, że śmiertelność szpitalna w pneumokokowym zapaleniu płuc szacuje się na około 15 procent, a w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych sięga od 10 do 30 procent, z podwyższonym ryzykiem trwałych powikłań neurologicznych. Najbardziej narażone są dzieci poniżej 2. roku życia oraz dorośli od 65. roku życia. Według danych PZH-PIB w Polsce rozpoznaje się rocznie około 2000 przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej, a na świecie zakażenia pneumokokowe odpowiadają za ponad 1,5 miliona zgonów rocznie, z czego około miliona z powodu zapalenia płuc. Osobom starszym i ich rodzinom polecam też tekst o profilaktyce infekcji u seniorów, gdzie pneumokoki opisuję na tle innych zakażeń sezonu jesienno-zimowego.
Według danych z badań klinicznych zebranych w charakterystyce produktu leczniczego, u dorosłych po 60. roku życia najczęściej zgłaszanymi objawami po podaniu Prevenar 20 są: ból w miejscu wstrzyknięcia u około 55 procent zaszczepionych, ból mięśni u około 39 procent, zmęczenie u około 30 procent, ból głowy u około 22 procent i ból stawów u około 13 procent. U osób młodszych odsetki bywają nieco wyższe. Objawy mają zwykle nasilenie łagodne lub umiarkowane i ustępują w ciągu kilku dni. Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą szczepionki. Przy małopłytkowości i zaburzeniach krzepnięcia podaję szczepionkę z zachowaniem ostrożności ze względu na ryzyko krwawienia po wstrzyknięciu domięśniowym, a u osób z gorączką lub ostrą infekcją szczepienie odraczam do czasu ustąpienia objawów.
Więcej o tym, jak zaplanować pełny zestaw szczepień odpowiedni do wieku i chorób przewlekłych, piszę w tekście o szczepieniach dla seniorów, który uzupełnia informacje z tego wpisu o pneumokokach o grypę, półpasiec, RSV i dawkę przypominającą Tdap.
Kiedy warto umówić wizytę
- Macie 65 lat lub więcej i nie wiecie, czy byliście już szczepieni przeciw pneumokokom.
- Chorujecie przewlekle na serce, płuca, wątrobę lub nerki, macie cukrzycę albo obniżoną odporność.
- Byliście szczepieni dawniej preparatem 13-walentnym i nie wiecie, czy potrzebna jest kolejna dawka.
- Planujecie jesienną wizytę szczepienną i chcecie połączyć pneumokoki ze szczepieniem przeciw grypie.
Umów wizytę · lekarz chorób zakaźnych w Warszawie · cennik szczepień
Nie. To nie jest szczepienie sezonowe jak grypa. Charakterystyka produktu leczniczego Prevenar 20 podaje jedną dawkę dla osób od 18. roku życia i nie ustala konieczności ponownego szczepienia kolejną dawką tego preparatu w kolejnych latach.
Największe znaczenie ma ono dla osób po 65. roku życia oraz dorosłych z przewlekłymi chorobami serca, płuc, wątroby lub nerek, cukrzycą, obniżoną odpornością, brakiem śledziony i osób palących papierosy. To grupy, u których zakażenie pneumokokowe częściej prowadzi do zapalenia płuc, sepsy lub hospitalizacji.
Tak. Dokumentacja produktu leczniczego dopuszcza jednoczesne podanie Prevenar 20 ze szczepionką przeciw grypie sezonowej oraz ze szczepionką mRNA przeciw COVID-19, w osobne miejsca ciała. Przy niektórych chorobach współistniejących lekarz może zaproponować odstęp około 4 tygodni między szczepieniami.
Jeśli oprócz Prevenar 13 otrzymaliście też szczepionkę polisacharydową PPSV23 po 65. roku życia, w ramach wspólnej decyzji klinicznej możecie otrzymać Prevenar 20 jako kolejny krok. Jeśli mieliście tylko Prevenar 13, o ewentualnej dawce uzupełniającej decydujemy indywidualnie podczas kwalifikacji, na podstawie pełnej historii szczepień, dlatego warto przynieść na wizytę dokumentację poprzednich szczepień.
Szczepionka nie zawiera żywych drobnoustrojów, więc sam niedobór odporności nie jest przeciwwskazaniem do jej podania. Odpowiedź poszczepienna bywa jednak słabsza u osób w trakcie leczenia immunosupresyjnego, dlatego kwalifikację i termin szczepienia najlepiej ustalić indywidualnie, uwzględniając rodzaj terapii.
Autor merytoryczny: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka chorób zakaźnych, hepatolożka, lekarka medycyny podróży. Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji u lekarza. Data weryfikacji: wrzesień 2026.
Zdjęcie: Stetoskop, symbol badania płuc. Fot. Jacek Halicki, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0