Apteczkę podróżną należy dopasować do trasy, długości wyjazdu, dostępu do opieki medycznej, wieku, ciąży, chorób przewlekłych i przyjmowanych leków. Zwykle warto zabrać doustne płyny nawadniające (ORS), paracetamol, termometr, podstawowe materiały opatrunkowe, środek do dezynfekcji, repelent, krem z filtrem przeciwsłonecznym SPF co najmniej 30, zapas leków stosowanych na stałe oraz kopię dokumentacji medycznej. Leki na receptę, w tym chemioprofilaktykę malarii lub antybiotyk przeznaczony do samodzielnego leczenia określonych postaci biegunki podróżnych, należy zabrać wyłącznie po konsultacji z lekarzem i z dokładną instrukcją stosowania.
Zawartość apteczki powinna odpowiadać przewidywanym zagrożeniom oraz możliwości uzyskania pomocy medycznej na trasie. Najlepiej skompletować ją po konsultacji medycyny podróży, optymalnie 4-6 tygodni przed wyjazdem, a jeśli czasu jest mniej- jak najszybciej. Przed podróżą warto również sprawdzić przepisy dotyczące wwozu leków do kraju docelowego, zwłaszcza preparatów podlegających szczególnej kontroli oraz igieł i sprzętu do iniekcji.
Biegunka podróżnych należy do najczęstszych problemów zdrowotnych podczas wyjazdów, dlatego warto dobrze przygotować się na jej wystąpienie. Podstawą postępowania jest uzupełnianie płynów i elektrolitów. W apteczce powinny znaleźć się doustne płyny nawadniające (ORS), czyli saszetki zawierające odpowiednio dobrane proporcje glukozy i elektrolitów do rozpuszczenia w wodzie.
Loperamid może ograniczyć liczbę wypróżnień w ostrej, wodnistej biegunce bez gorączki i krwi w stolcu. Nie należy go stosować przy biegunce z gorączką, krwią lub śluzem w stolcu. W takich sytuacjach najważniejsze jest nawadnianie i ocena lekarska, a ewentualny antybiotyk należy zastosować wyłącznie zgodnie z wcześniejszym zaleceniem lekarza lub po konsultacji na miejscu.
Warto również wcześniej zaplanować dostęp do wody z bezpiecznego źródła. Najlepiej wybierać wodę fabrycznie zamkniętą, przegotowaną albo prawidłowo uzdatnioną. Sam filtr nie usuwa wszystkich wirusów, dlatego w trudnych warunkach może być potrzebne połączenie filtracji z dezynfekcją. Należy wybierać potrawy dokładnie ugotowane i podane na gorąco, samodzielnie obierać owoce oraz regularnie myć lub dezynfekować ręce.
Jako podstawowy lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy warto zabrać paracetamol, o ile nie ma przeciwwskazań do jego stosowania. Przy gorączce w trakcie podróży lub po powrocie można go zastosować objawowo, ale nie powinno to opóźniać diagnostyki. Do czasu wykluczenia dengi należy unikać kwasu acetylosalicylowego oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen i naproksen, ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Termometr pozwala obiektywnie ocenić wysokość gorączki i śledzić jej przebieg.
Stosuj repelent z DEET, ikarydyną lub IR3535 zgodnie z etykietą, zakrywającą odzież, siatki i moskitierę. Permetrynę można nanosić na ubrania i sprzęt, ale nie na skórę. Odpowiednia ochrona przed komarami powinna być stosowana zarówno w dzień jak i w nocy, ponieważ różne gatunki komarów mają różne pory aktywności.
Filtr przeciwsłoneczny chroni przed promieniowaniem UV, ale nie przed przegrzaniem. Wybierz szerokopasmowy filtr SPF co najmniej 30 i ponawiaj aplikację zgodnie z etykietą, zwłaszcza po kąpieli i spoceniu. Przed upałem chroń się w cieniu, odpowiednio nawadniaj i dostosuj wysiłek fizyczny do temperatury. Najpierw nałóż filtr, a następnie repelent.
Spakuj plastry, jałowe gaziki, bandaż, środek do dezynfekcji, rękawiczki i plastry na pęcherze. Pęseta przydaje się do drzazg i kleszczy. Rany po ugryzieniu trzeba dokładnie płukać wodą z mydłem przez około 15 minut i pilnie ocenić pod kątem profilaktyki wścieklizny, nawet po szczepieniu przedekspozycyjnym.
Profilaktykę malarii dobiera się do regionu, trasy i długości pobytu, a leki są na receptę po konsultacji u lekarza. Nie ma rutynowej szczepionki przeciw malarii dla podróżnych, dlatego tu liczy się przyjmowanie leku zgodnie z zaleceniem oraz konsekwentna ochrona przed komarami.
Zabierz leki przyjmowane przewlekle na cały wyjazd oraz rozsądny zapas, najlepiej w bagażu podręcznym i w oryginalnych opakowaniach. Miej listę substancji czynnych, dawkowania i zaświadczenie, jeśli wymaga tego przewoźnik lub kraj. Adrenalinę w autowstrzykiwaczu (ampułkostrzykace) noś przy sobie, jeśli została zalecona. Antybiotyk należy zabrać wyłącznie po konsultacji z lekarzem, ze wskazaniem, w jakiej sytuacji i w jaki sposób go zastosować.
Do apteczki można dodać lek przeciwhistaminowy na reakcje alergiczne i świąd po ukąszeniach, maść łagodzącą ukąszenia, coś na chorobę lokomocyjną, jeśli podróżny źle znosi długie przejazdy, oraz żel do dezynfekcji rąk. Krople do oczu oraz preparat na otarcia mogą przydać się przy podrażnieniach, przesuszeniu spojówek i drobnych uszkodzeniach skóry.
To element przygotowania do podróży, o którym łatwo zapomnieć, choć w nagłej sytuacji może mieć kluczowe znaczenie.
Warto wykupić ubezpieczenie z realnym pokryciem kosztów leczenia i transportu medycznego do kraju, mieć przy sobie certyfikat szczepień, jeśli kierunek wymaga potwierdzenia szczepienia przeciw żółtej gorączce, oraz zapisać kontakt do swojego lekarza i numery alarmowe. Dane zapisane zarówno w telefonie, jak i na papierze mogą ułatwić uzyskanie pomocy w sytuacji nagłej.
W ciąży apteczkę ustala się indywidualnie. DEET, ikarydyna i IR3535 mogą być stosowane zgodnie z etykietą, natomiast dobór leków przeciwbiegunkowych i przeciwmalarycznych jest ograniczony. Preparaty dla dzieci muszą odpowiadać wiekowi i masie ciała.
Po konsultacji podziel zawartość między bagaż podręczny i główny. W podręcznym trzymaj leki stałe, doustne płyny nawadniające (ORS), podstawowe opatrunki, dokumentację i rzeczy potrzebne podczas transportu. Sprawdź daty ważności, warunki przechowywania, przepisy wwozowe i ubezpieczenie. Zapisz numery alarmowe oraz adres placówki w miejscu pobytu.
Gorączka po pobycie w regionie występowania malarii wymaga pilnej diagnostyki, nawet po stosowaniu profilaktyki. Na miejscu szukaj pomocy przy krwistej biegunce, wysokiej gorączce, uporczywych wymiotach, odwodnieniu, silnym bólu brzucha czy głowy, duszności, zaburzeniach świadomości, krwawieniu lub żółtaczce. Apteczka ma pomóc w prostych sytuacjach, nie zastępować lekarza.
Autorka: dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, lekarka chorób zakaźnych (hepatologia i medycyna podróży).
Data weryfikacji: 12 lipca 2026.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Planujesz wyjazd? Umów konsultację medycyny podróży, aby dopasować apteczkę i profilaktykę do trasy.
Konsultację u lekarza medycyny podróży najlepiej odbyć na 4-6 tygodni przed wyjazdem, bo część szczepień potrzebuje czasu na wytworzenie odporności, a leki na receptę (na przykład profilaktykę malarii) dobiera się indywidualnie do kierunku. Apteczkę kompletujcie już na podstawie tej konsultacji.
Nie stosuj loperamidu jako jedynego leczenia przy krwi w stolcu lub gorączce. W takiej sytuacji należy rozpocząć nawadnianie doustnymi płynami nawadniającymi (ORS) i skontaktować się z lekarzem. Jeżeli przed wyjazdem przepisano antybiotyk do samodzielnego leczenia, zastosuj go wyłącznie zgodnie z otrzymaną instrukcją.
Tak, ale tylko wtedy, gdy lekarz przepisze konkretny lek i określi wskazania. Antybiotyku nie stosuje się rutynowo w łagodnej biegunce. Może być przeznaczony do samodzielnego leczenia biegunki ciężkiej lub krwistej, zależnie od kierunku, oporności i stanu zdrowia.
Zabierz leki na cały wyjazd i rozsądny zapas, w oryginalnych opakowaniach oraz bagażu podręcznym. Dołącz listę substancji czynnych, dawkowanie i jeśli jest potrzebne, zaświadczenie lekarskie.
Nie. Repelent z DEET, ikarydyną lub IR3535 zmniejsza ryzyko ukąszeń komarów przenoszących malarię, dengę, chikungunyę, Zikę i żółtą gorączkę. Trzeba łączyć go z odzieżą, siatkami lub moskitierą, a w strefie malarii także z zaleconymi lekami.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.