Żółta gorączka w Ghanie i Kolumbii: CDC zaleca szczepienie co najmniej 10 dni przed wyjazdem

Podróżni do Regionu Górnego Zachodniego (północny zachód Ghany) i do obszarów Kolumbii z nowymi zachorowaniami powinni zaszczepić się przeciw żółtej gorączce co najmniej 10 dni przed wyjazdem. Tak zaleciły amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) w dwóch komunikatach z 16 października 2026 roku.

Ministerstwo Zdrowia Ghany potwierdziło 9 października 2026 roku trzy zachorowania zakończone zgonem.

Szczepienie polega na podaniu jednej dawki, a świadectwo szczepienia jest ważne przez całe życie. Wykaz punktów szczepień w Polsce prowadzi Główny Inspektorat Sanitarny (GIS). Termin wizyty ustalcie z wyprzedzeniem, ponieważ nie każdy punkt ma szczepionkę.

Gorączka, dreszcze oraz ból głowy, pleców lub mięśni w czasie podróży albo po powrocie wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Poinformujcie lekarza o pobycie na obszarze zachorowań.

Co ogłosiło CDC i jakie wymogi obowiązują w popularnych kierunkach?

KierunekOstrzeżenie lub dane o zachorowaniachŚwiadectwo szczepienia przy wjeździe
GhanaOstrzeżenie CDC poziomu 2 z 16.10.2026: ognisko w Regionie Górnym Zachodnim. Ministerstwo Zdrowia Ghany: trzy potwierdzone zachorowania, wszystkie zakończone zgonem.Wymagane od wszystkich podróżnych, od 9. miesiąca życia.
KolumbiaOstrzeżenie CDC poziomu 2 z 16.10.2026: wzrost liczby zachorowań, najwięcej w departamencie Tolima.Wymagane od przyjeżdżających z krajów wskazanych przez Kolumbię, od 1. roku życia.
BrazyliaPanamerykańska Organizacja Zdrowia (PAHO), 13.03.2026: w 2025 roku 120 zachorowań i 48 zgonów, ostatnie zachorowanie w czerwcu 2025 roku.Bez wymogu.
Kenia i TanzaniaBez ostrzeżenia CDC o żółtej gorączce (stan na 8.11.2026).Wymagane od przyjeżdżających z krajów ryzyka, od 1. roku życia.
SenegalBez ostrzeżenia CDC o żółtej gorączce (stan na 8.11.2026).Wymagane od przyjeżdżających z krajów ryzyka, od 9. miesiąca życia.

Wymogi wjazdowe pochodzą z listy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2022 roku. Kraj ryzyka to państwo, w którym według WHO występuje ryzyko przenoszenia żółtej gorączki. Świadectwo szczepienia to wpis w Międzynarodowej Książeczce Szczepień, potocznie żółtej książeczce.

Poziom 2 w skali CDC (od 1 do 4) oznacza zwiększone środki ostrożności. Komunikat CDC jest zaleceniem zdrowotnym USA i nie stanowi wymogu wjazdowego żadnego państwa.

Uważam, że osoby planujące zimowy wyjazd do Afryki Subsaharyjskiej lub Ameryki Południowej powinny skonsultować trasę z lekarzem co najmniej dwa tygodnie przed wyjazdem. Zalecam szczepienie podróżnym, których trasa obejmuje obszary ryzyka żółtej gorączki, w tym wskazane w komunikatach CDC, o ile nie mają przeciwwskazań.

Ile zachorowań odnotowano w Kolumbii i Ghanie?

Według zestawienia PAHO z 13 marca 2026 roku w obu Amerykach potwierdzono w 2025 roku 346 zachorowań na żółtą gorączkę, w tym 143 zgony. W Kolumbii odnotowano 125 zachorowań i 46 zgonów.

Według PAHO w pierwszych siedmiu tygodniach 2026 roku w Kolumbii potwierdzono 25 zachorowań, w tym 13 zgonów, wszystkie w departamencie Tolima. Obszary z nowymi zachorowaniami graniczą według CDC z rejonami, w których szczepienie zalecano od dawna.

W komunikacie z 24 czerwca 2026 roku WHO oceniła ryzyko jako niskie w skali świata i umiarkowane w regionach, w których zachorowania występowały wcześniej. Największe ryzyko dotyczy osób nieszczepionych na obszarach z zachorowaniami, w tym podróżnych. W latach 2025–2026 WHO nie odnotowała zachorowań zawleczonych poza Afrykę i obie Ameryki.

W Ghanie Ministerstwo Zdrowia ogłosiło 9 października 2026 roku ognisko w Regionie Górnym Zachodnim po laboratoryjnym potwierdzeniu trzech zachorowań, z których każde zakończyło się zgonem.

Kto powinien się zaszczepić i ile dni przed wyjazdem?

Przeciw żółtej gorączce stosuje się szczepionkę żywą, czyli zawierającą osłabiony wirus (szczep 17D-204), zarejestrowaną w Polsce jako Stamaril. W jej Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL), urzędowym opisie leku, choroba nosi nazwę żółtej febry. Dorośli i dzieci od 9. miesiąca życia otrzymują jedną dawkę 0,5 ml. Szczepionkę podaje się co najmniej 10 dni przed przyjazdem na obszar ryzyka.

Według WHO po 30 dniach odporność ma ponad 99% zaszczepionych. Zgodnie z załącznikiem 7 do Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych świadectwo jest ważne przez całe życie, począwszy od 10. dnia po szczepieniu.

Według ChPL tego samego dnia, w osobne miejsca ciała, można podać szczepionkę przeciw odrze, polisacharydową szczepionkę przeciw durowi brzusznemu i inaktywowaną szczepionkę przeciw WZW A. Szczegóły opisuję na stronie o szczepieniu przeciw żółtej gorączce.

Szczepionki nie podaje się osobom z wrodzonym lub nabytym niedoborem odporności, w tym leczonym immunosupresyjnie (lekami osłabiającymi odporność) i zakażonym HIV z objawami lub oznakami niedoboru odporności. Przeciwwskazaniami są też choroby lub usunięcie grasicy, nadwrażliwość na jaja, białka kurze lub składniki szczepionki, ciężka reakcja nadwrażliwości po wcześniejszej dawce oraz wiek poniżej 6. miesiąca.

Przeciwwskazana jest też ostra choroba oraz umiarkowana lub ciężka choroba z gorączką. O szczepieniach przy osłabionej odporności piszę w poradniku o szczepieniach przy obniżonej odporności.

Według ChPL w ciąży i podczas karmienia piersią szczepienie wykonuje się tylko wtedy, gdy jest bezwzględnie konieczne. Zasady wyjazdów w ciąży opisuję w poradniku o podróży w ciąży. U osób w wieku 60 lat i starszych szczepionkę można podać wyłącznie wtedy, gdy ryzyko zakażenia jest znaczące i nieuniknione.

Które kraje wymagają świadectwa szczepienia przy wjeździe?

Wymogi wjazdowe ustalają państwa, a zestawienie publikuje WHO. Najnowsze wydanie listy pochodzi z listopada 2022 roku (poprawione w styczniu 2023 roku), a WHO zastrzega, że wymogi mogą się zmienić w każdej chwili. Przed wyjazdem sprawdźcie je w ambasadzie docelowego kraju.

Polska nie jest krajem ryzyka. Wymóg stawiany przyjeżdżającym z krajów ryzyka obejmuje więc podróżnych z Polski tylko po pobycie albo przesiadce w takim kraju.

W Kolumbii i Tanzanii wymóg obejmuje też podróżnych, którzy spędzili ponad 12 godzin na lotnisku w kraju objętym wymogiem. W Senegalu obowiązuje on po każdej przesiadce na takim lotnisku. Brazylia i Peru nie wymagają świadectwa, chociaż WHO uznaje część obu krajów za obszar ryzyka.

Szczegóły kierunków opisuję na stronach o szczepieniach przed podróżą do Kolumbii, Brazylii, Kenii i Tanzanii oraz Afryki.

Gdzie w Polsce można się zaszczepić przeciw żółtej gorączce?

Wykaz punktów szczepień przeciw żółtej gorączce prowadzi GIS na swojej stronie internetowej. Według stanu na 31 sierpnia 2026 roku obejmuje 418 punktów w 16 województwach. Wykaz jest aktualizowany raz w miesiącu, a przekazanie danych przez punkty jest dobrowolne.

Zgodnie z ChPL szczepionkę podaje wykwalifikowany personel w centrum szczepień zatwierdzonym przez WHO, który odnotowuje szczepienie w Międzynarodowej Książeczce Szczepień. Przed wizytą potwierdźcie telefonicznie, że punkt ma szczepionkę.

W Programie Szczepień Ochronnych (urzędowym kalendarzu szczepień) na 2027 rok, ogłoszonym 30 października 2026 roku, szczepienie przeciw żółtej gorączce figuruje wśród zalecanych przed pobytem w regionie zagrożenia zakażeniem.

Jak chronić się przed komarami i jakie objawy daje żółta gorączka?

Wirus przenoszą komary kłujące w ciągu dnia, dlatego moskitiera nad łóżkiem chroni przed nimi słabiej niż przed komarami aktywnymi nocą. WHO zaleca odzież zakrywającą ciało, repelenty (środki odstraszające owady) i usuwanie stojącej wody w otoczeniu. Zasady stosowania repelentów opisuję w poradniku o ochronie przed komarami.

Okres wylęgania, czyli czas od zakażenia do pierwszych objawów, trwa od trzech do sześciu dni. Objawy to gorączka, dreszcze oraz ból głowy, pleców i mięśni. Według CDC około 15% zakażonych ma ciężką postać z żółtaczką, krwawieniami i niewydolnością narządów.

Według CDC chorzy powinni przez pięć dni od początku objawów chronić się przed ukłuciami komarów.

Kiedy warto porozmawiać z lekarzem

Umów wizytę · jakie szczepienia przed podróżą i ile wcześniej · szczepienia przed podróżą do Ameryki Południowej

Najczęściej zadawane pytania

Czy świadectwo szczepienia przeciw żółtej gorączce trzeba odnawiać co 10 lat?

Nie. Według WHO od 11 lipca 2016 roku świadectwo jest ważne przez całe życie osoby zaszczepionej, a państwa nie mogą wymagać dawki przypominającej. Według ChPL dawka przypominająca może być potrzebna przy niewystarczającej odpowiedzi na pierwszą dawkę. CDC dopuszcza ją u osób szczepionych co najmniej 10 lat temu, które jadą w miejsca podwyższonego ryzyka. Decyzję podejmuje lekarz.

Czy zaszczepić się, gdy do wyjazdu zostało mniej niż 10 dni?

Według ChPL szczepionka podana w krótszym czasie przed przyjazdem może nie wytworzyć odporności w oczekiwanym terminie. Zgłoście się do punktu szczepień od razu, a lekarz oceni trasę i termin.

Czy dziecko może otrzymać szczepionkę przeciw żółtej gorączce?

Dzieci od 9. miesiąca życia otrzymują jedną dawkę jak dorośli. Według ChPL szczepienie w wieku od 6. do 9. miesiąca życia jest możliwe tylko w określonych okolicznościach, a poniżej 6. miesiąca życia szczepionka jest przeciwwskazana.

Czy żółtą gorączkę można leczyć lekami?

Leku działającego na wirusa żółtej gorączki nie ma. Według CDC i WHO leczenie polega na łagodzeniu objawów i powikłań, a podstawą zapobiegania jest szczepienie.

Źródła

dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka chorób zakaźnych, hepatolożka, lekarka medycyny podróży. Tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji u lekarza. Komunikaty CDC, dane o zachorowaniach, wymogi wjazdowe, wykaz punktów szczepień i Program Szczepień Ochronnych pochodzą ze źródeł wymienionych powyżej (stan na 8 listopada 2026 roku).

Zdjęcie: Komar Aedes aegypti, który przenosi wirusa żółtej gorączki, podczas ukłucia. Fot. Departament Rolnictwa USA, Wikimedia Commons, domena publiczna.