Przeciw dendze mamy szczepionkę Qdenga. Zawiera osłabione wirusy dengi wszystkich czterech typów. Dorosły, który nie chorował na dengę i leci na dwa tygodnie do Tajlandii, zwykle szczepienia nie potrzebuje. Najwięcej zyskują osoby po przebytej dendze oraz te, które wyjeżdżają do Azji na dłużej niż sześć tygodni.
Jeżeli szczepienie jest wskazane, zaplanujcie je z wyprzedzeniem. Pełny schemat to dwie dawki w odstępie trzech miesięcy, a drugą trzeba przyjąć co najmniej dwa tygodnie przed wylotem. Kto leci w lutym, pierwszą dawkę powinien dostać najpóźniej w październiku. Przed świętami zdążycie w tym roku najwyżej z jedną dawką, a drugą przyjmiecie po powrocie.
Szczepionka działa najlepiej u osób, które już przechorowały dengę potwierdzoną badaniem krwi i znów jadą do kraju, w którym denga występuje stale. Drugie zakażenie innym typem wirusa bywa cięższe od pierwszego.
Jeżeli dengi nie przechodziliście, decyzja zależy od wieku i czasu pobytu. Dla dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 16 lat Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego (NIZP PZH-PIB) dopuszcza szczepienie bez względu na długość wyjazdu.
Dorosłym do 60. roku życia instytut radzi szczepić się tylko przy dłuższym pobycie, mniej więcej ponad sześć tygodni w Azji Południowo-Wschodniej. Osobom starszym radzi na razie nie szczepić się, bo w tej grupie wiekowej nie ma badań.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca szczepić dzieci w wieku od 6 do 16 lat, ale tylko w krajach, gdzie denga szerzy się intensywnie. Krótkich wyjazdów turystycznych nie omawia.
Przed szczepieniem nie trzeba robić badania krwi. Jeżeli nie wiecie, czy chorowaliście, lekarz uznaje, że nie. O tym, jak ograniczyć ukłucia komarów niezależnie od szczepienia, piszę w poradniku o ochronie przed komarami.
Szczepionkę Qdenga podaje się podskórnie, w dwóch dawkach, w odstępie trzech miesięcy liczonych od pierwszego wstrzyknięcia. Europejska Agencja Leków (EMA) zarejestrowała ją w grudniu 2022 roku dla osób od 4 lat.
Pierwszą dawkę przyjmijcie najpóźniej trzy i pół miesiąca przed wylotem: trzy miesiące odstępu i co najmniej dwa tygodnie na wytworzenie odporności po drugiej dawce. Przy wylocie 14 lutego pierwszą dawkę trzeba przyjąć najpóźniej pod koniec października, a drugą pod koniec stycznia. Osobom wylatującym w lutym radziłabym zacząć wcześniej, żeby mieć zapas, gdyby druga dawka się przesunęła.
Odstępu nie skraca się, bo w badaniach drugą dawkę podawano zawsze po trzech miesiącach. Spóźnioną drugą dawkę podaje się normalnie, bez zaczynania od początku. Szczepienia na inne kierunki opisałam w przewodniku o szczepieniach przed podróżą.
W głównym badaniu wzięło udział ponad 20 tysięcy dzieci i młodzieży z Azji i Ameryki Łacińskiej. W pierwszym roku po drugiej dawce szczepionka zmniejszyła ryzyko dengi potwierdzonej badaniem o około 80 proc., a ryzyko pobytu w szpitalu o około 95 proc.
Po czterech i pół roku ryzyko zachorowania było mniejsze o około 60 proc., a ryzyko pobytu w szpitalu o około 85 proc. Ochrona przed ciężkim przebiegiem utrzymuje się więc dłużej niż przed łagodnym zachorowaniem.
U dorosłych skuteczności nie zbadano osobno. Charakterystyka produktu leczniczego, czyli urzędowy opis szczepionki, mówi tylko tyle, że dorośli wytwarzają po szczepieniu tyle samo przeciwciał co młodzież. Dla osoby po czterdziestce to tylko przybliżenie.
Ochrona zależy od typu wirusa: najsilniejsza jest przed typem 2, najsłabsza przed typem 3.
U osób, które nigdy nie chorowały na dengę, nie wykazano ochrony przed typami 3 i 4. WHO nie wyklucza, że u takich osób zakażenie typem 3 po szczepieniu przebiegnie ciężej.
Dlatego osobom, które nie chorowały na dengę i lecą na krótki urlop, szczepienia bym nie proponowała. Przy dłuższym pobycie ryzyko zachorowania rośnie i wtedy skłaniałabym się do dwóch dawek także u osób bez przebytej dengi.
W tym samym badaniu sprawdzono też ochronę między pierwszą a drugą dawką. Pojawiała się około dwóch tygodni po pierwszym wstrzyknięciu, a w pierwszych trzech miesiącach ryzyko dengi potwierdzonej badaniem było mniejsze o około 80 proc. To wyniki u dzieci i młodzieży, które trzy miesiące później dostały drugą dawkę. Dorosłych, którzy poprzestali na jednej dawce, nie badano.
Jedna dawka chroni częściowo, a dane dotyczą tylko pierwszych trzech miesięcy. Na dłużej chroni dopiero druga dawka. Jeżeli przed wyjazdem świątecznym zdążycie z jedną, drugą przyjmiecie po powrocie, trzy miesiące po pierwszej.
Lekarz sprawdza, czy możecie się zaszczepić, i podaje zastrzyk podskórnie w ramię. Po szczepieniu zostajecie w punkcie na krótką obserwację. Zabierzcie książeczkę szczepień i listę przyjmowanych leków. Druga dawka to osobna wizyta.
Nie. Szczepionkę dostaniecie w aptece na receptę albo w punkcie szczepień, który ma ją na miejscu. Cena zależy od apteki i punktu, dlatego zapytajcie o nią tam, gdzie planujecie szczepienie.
Najczęściej boli miejsce wstrzyknięcia, u około połowy szczepionych. Ból głowy i mięśni ma mniej więcej co trzecia osoba, złe samopoczucie co czwarta lub piąta, a gorączkę co dziesiąta. Tak podaje charakterystyka produktu leczniczego.
Objawy zaczynają się w ciągu dwóch dni po szczepieniu, trwają od jednego do trzech dni i po drugiej dawce występują rzadziej. Można je łagodzić paracetamolem. Nie szczepcie się dzień przed wylotem, bo objawy mogą potrwać do trzech dni.
W ciąży i podczas karmienia piersią się nie szczepi, bo szczepionka zawiera żywe, osłabione wirusy. Po szczepieniu zabezpieczajcie się przed ciążą co najmniej miesiąc. Nie szczepi się też osób z niedoborem odporności, na przykład po chemioterapii lub przy lekach obniżających odporność, oraz z objawowym zakażeniem HIV. Po 60. roku życia na razie nie szczepi się z braku badań.
Tego samego dnia, w inne miejsce ciała, można podać szczepionki przeciw żółtej gorączce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i HPV.
Inne szczepionki żywe, na przykład przeciw odrze, podaje się tego samego dnia albo po co najmniej czterech tygodniach; to ogólna zasada dla szczepionek żywych. Szczepionki nieżywe, na przykład przeciw tężcowi, durowi brzusznemu czy wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, można podać w dowolnym terminie.
Jeżeli przetoczono Wam krew albo podano gotowe przeciwciała, na przykład immunoglobulinę po pokąsaniu przez zwierzę, zaczekajcie ze szczepieniem co najmniej sześć tygodni, najlepiej trzy miesiące.
Zimą, w porze suchej, w Tajlandii i Wietnamie zachorowań jest mniej niż w porze deszczowej, ale zdarzają się przez cały rok. Na Sri Lance, Malediwach i Bali denga występuje stale. W Wietnamie do września 2026 roku zachorowało ponad 115 tysięcy osób, o 40 proc. więcej niż rok wcześniej. W Kambodży liczba chorych się podwoiła.
W Tajlandii i Indiach zachorowań jest mniej niż rok wcześniej, ale nadal są to dziesiątki tysięcy. Na świecie dengi jest dziś wielokrotnie więcej niż w 2000 roku, choć ten rok jest spokojniejszy od poprzedniego. Szczepienia przed wyjazdem opisałam osobno dla Tajlandii, Wietnamu, Sri Lanki i Malediwów.
Przy dendze pojawia się wysoka gorączka oraz silny ból mięśni i stawów. Typowe są też ból za oczami i wysypka. Większość zachorowań mija w ciągu tygodnia. Jeżeli w ciągu dwóch tygodni po powrocie z tropików dostaniecie gorączki, idźcie do lekarza jak najszybciej i powiedzcie, gdzie byliście, bo trzeba też wykluczyć malarię.
Na dengę nie ma leku. Gorączkę i ból łagodzi paracetamol. Ibuprofenu i aspiryny unikajcie, bo zwiększają ryzyko krwawienia.
Gdy gorączka spada, a czujecie się gorzej. Alarmują silny ból brzucha, uporczywe wymioty, krwawienie z dziąseł lub nosa oraz krew w wymiocinach lub stolcu. Przy takich objawach jedźcie od razu do szpitala. O przebiegu choroby i diagnostyce piszę szerzej na stronie o dendze, Zice i chikungunyi.
Kiedy warto porozmawiać z lekarzem
- Nie wiecie, czy przechodziliście dengę i czy to ma znaczenie dla szczepienia.
- Do wylotu zostało mniej niż trzy i pół miesiąca i chcecie ustalić, czy jedna dawka ma sens.
- Planujecie przed tym samym wyjazdem kilka szczepień i chcecie rozplanować terminy.
Umów wizytę · lekarz chorób zakaźnych w Warszawie · cennik szczepień
Nie, żaden z tych krajów tego nie wymaga. Przy krótkim urlopie ważniejsza jest ochrona przed komarami, a szczepienie ma sens po przebytej dendze albo przy pobycie dłuższym niż sześć tygodni.
Jedna dawka chroni częściowo od około dwóch tygodni po wstrzyknięciu. Pełną ochronę daje druga dawka trzy miesiące po pierwszej, więc przyjmijcie ją po powrocie.
Nie. Badania przeciwciał się nie wymaga, a kto nie wie, czy chorował, szczepi się jak osoba bez przebytej dengi.
Górnej granicy wieku nie ma, ale w tej grupie brakuje badań, więc NIZP PZH-PIB radzi na razie nie szczepić. Lekarz oceni na wizycie Wasze zdrowie i cel podróży.
Refundacji nie ma, płacicie za nią sami. Cenę podadzą w aptece lub w punkcie szczepień.
Tak. Tego samego dnia, w inne miejsce ciała, można podać szczepionki przeciw żółtej gorączce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i HPV. Inne szczepionki żywe podaje się tego samego dnia albo po czterech tygodniach.
dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalistka chorób zakaźnych, hepatolożka, lekarka medycyny podróży. Tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji u lekarza. Dane o zachorowaniach: ECDC, przegląd z września 2026.
Zdjęcie: Opakowanie szczepionki Qdenga przeciw dendze. Fot. Renato Alves/Agência Brasília, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.