Przed rozpoczęciem starań o ciążę, również metodą in vitro, warto potwierdzić odporność na różyczkę i ospę wietrzną. Oba zakażenia mogą w ciąży stanowić zagrożenie dla matki lub dziecka, a chroniące przed nimi szczepionki są szczepionkami żywymi i nie podaje się ich w czasie ciąży.
Odporność na różyczkę ocenia się na podstawie udokumentowanych szczepień lub oznaczenia przeciwciał IgG. W przypadku ospy wietrznej uwzględnia się dokumentację szczepień, wiarygodnie potwierdzone przebycie choroby albo wynik przeciwciał IgG. Jeśli odporności nie ma, szczepienia można uzupełnić przed rozpoczęciem starań.
Różyczka w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, może prowadzić do zespołu różyczki wrodzonej, obejmującego między innymi wady serca, słuchu i wzroku. Ospa wietrzna może przebiegać u ciężarnej ciężej niż poza ciążą, a zakażenie w określonych okresach ciąży wiąże się również z ryzykiem powikłań u płodu i noworodka. Dlatego przed rozpoczęciem starań warto ocenić dokumentację szczepień i wywiad dotyczący przebytych chorób, a w razie wątpliwości uzupełnić diagnostykę serologiczną.
Szczepionka MMR, chroniąca przed odrą, świnką i różyczką, oraz szczepionka przeciw ospie wietrznej są szczepionkami żywymi, dlatego nie podaje się ich w czasie ciąży. Po szczepieniu MMR zaleca się odczekać 28 dni przed zajściem w ciążę, a po każdej dawce szczepionki przeciw ospie wietrznej co najmniej miesiąc. Są to zalecane odstępy ostrożnościowe. Z tego powodu odporność warto ocenić odpowiednio wcześnie, a nie bezpośrednio przed rozpoczęciem procedury.
Odporność na różyczkę można ocenić na podstawie dokumentacji szczepień lub oznaczenia przeciwciał IgG we krwi. Dodatni wynik zgodny z zakresem odporności przyjętym przez laboratorium oznacza, że dodatkowe szczepienie nie jest potrzebne.
W przypadku ospy wietrznej odporność może potwierdzać udokumentowane podanie dwóch dawek szczepionki, wiarygodnie potwierdzone przebycie choroby albo dodatni wynik przeciwciał anty-VZV IgG. Jeśli wywiad jest niepewny i brakuje dokumentacji, można wykonać badanie serologiczne. Interpretacja powinna uwzględniać zarówno wynik przeciwciał, jak i historię przebytych chorób oraz szczepień.
Rozmowę z lekarzem warto zaplanować już na etapie przygotowań do ciąży, najlepiej z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Pozostawia to czas na ewentualne szczepienie oraz zachowanie zalecanego odstępu przed rozpoczęciem starań.
Jeśli badania wykażą brak odporności, szczepienia należy uzupełnić przed ciążą. W przypadku ospy wietrznej zwykle stosuje się dwie dawki, natomiast odporność na różyczkę uzupełnia się szczepionką MMR według schematu dobranego przez lekarza. Po szczepieniu trzeba odczekać zalecany czas przed rozpoczęciem starań.
Warto równocześnie uporządkować pozostałe elementy przygotowania do ciąży i procedury in vitro, w tym badania zakaźne wymagane przez klinikę, aby wszystkie etapy zaplanować w odpowiedniej kolejności.
Umów konsultację, jeśli nie masz pewności, czy chorowałaś na ospę wietrzną albo czy otrzymałaś pełne szczepienie przeciw różyczce. Warto zgłosić się także wtedy, gdy planujesz in vitro i chcesz uporządkować cały panel przygotowania do procedury.
Jeśli jesteś już w ciąży i nie wiesz, czy masz odporność, również skonsultuj się z lekarzem. Szczepionek żywych nie podaje się w ciąży, ale można zaplanować szczepienie po porodzie oraz omówić sposoby ograniczenia ryzyka zakażenia w tym czasie.
Po kontakcie z osobą chorą na różyczkę lub ospę wietrzną w ciąży należy skontaktować się z lekarzem jak najszybciej, ponieważ w wybranych sytuacjach możliwe jest wdrożenie odpowiedniego postępowania poekspozycyjnego.
dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska
Data weryfikacji: 10 lipca 2026
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Umów konsultację (badania i zaświadczenia zakaźne przed in vitro).
Czy muszę sprawdzać odporność, skoro byłam szczepiona w dzieciństwie i chorowałam na ospę?
Jeśli masz dokumentację szczepień przeciw różyczce oraz wiarygodnie potwierdzone przebycie ospy wietrznej, zwykle uznaje się je za dowód odporności. Klinika może jednak wymagać oznaczenia przeciwciał IgG niezależnie od dokumentacji, dlatego warto wcześniej sprawdzić jej wymagania. Jeśli nie masz książeczki szczepień lub nie jesteś pewna rozpoznania ospy, można oznaczyć odpowiednie przeciwciała.
Jakie badania potwierdzają odporność na różyczkę i ospę wietrzną?
Odporność na różyczkę ocenia się przez oznaczenie przeciwciał przeciw wirusowi różyczki w klasie IgG. W przypadku ospy wietrznej uwzględnia się udokumentowane podanie dwóch dawek szczepionki, wiarygodnie potwierdzone przebycie choroby lub dodatni wynik przeciwciał anty-VZV IgG.
Ile trzeba odczekać po szczepieniu przed rozpoczęciem starań o ciążę?
Po szczepieniu MMR należy unikać ciąży przez 28 dni. Po każdej dawce szczepionki przeciw ospie wietrznej zaleca się odczekać miesiąc. Są to odstępy ostrożnościowe, dlatego ewentualne szczepienia najlepiej zaplanować z wyprzedzeniem.
Jestem już w ciąży i nie mam odporności na różyczkę. Co teraz?
Szczepionki MMR nie podaje się w ciąży, dlatego szczepienie planuje się po porodzie. W czasie ciąży należy unikać kontaktu z osobami chorymi. Po kontakcie z osobą z różyczką trzeba szybko skontaktować się z lekarzem w celu oceny ekspozycji i wykonania odpowiednich badań. Nie ma jednak skutecznej profilaktyki poekspozycyjnej, która zapobiegałaby różyczce po kontakcie.
W przypadku ekspozycji na ospę wietrzną postępowanie jest inne. U ciężarnej bez odporności można rozważyć profilaktykę poekspozycyjną, dlatego kontakt z lekarzem powinien nastąpić możliwie szybko.
Czy brak odporności na różyczkę lub ospę wietrzną wyklucza in vitro?
Nie. Brak odporności nie wyklucza procedury. Oznacza jednak, że warto uzupełnić szczepienia przed rozpoczęciem starań i zachować wymagany odstęp. Dokładny plan przygotowania należy ustalić z lekarzem oraz kliniką leczenia niepłodności.
Treść opracowana na podstawie aktualnych wytycznych powyższych instytucji oraz doświadczenia klinicznego autorki. Ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Data weryfikacji: lipiec 2026.